Het jaarlijkse klimaatcarnaval

demonstratie in Rio: klimaatbeleid is een farce

Klimaatverandering zal de planeet bijzonder onleefbaar maken. Dit is inmiddels duidelijk als wat. Ondertussen gaan het ‘groenwassen’ door. De volksverlakkerij van het groene liberalisme houdt de goedbedoelende milieuactivist sinds jaar en dag aan een lijntje. De grootste farce zijn de ‘klimaatonderhandelingen’. Terwijl de Titanic zinkt speelt het orkest door, om het volk afleiding te bieden van de onvermijdelijke ramp. Als werkelijk tot je doordringt wat de wereld te wachten staat, ook het laaggelegen Nederland, kan je niet anders dan intens verdrietig worden. En kwaad.

Al heel lang was bekend dat 2012 een belangrijk jaar moest worden. Niet vanwege een of andere Maya kalander of andere schimmige samenzweringsonzin, maar omdat de knapste koppen met de beste supercomputers hadden berekend dat in 2012 de jaarlijkse uitstoot van broeikasgassen moest gaan afnemen. Om vervolgens in een paar jaar tijd eigenlijk tot een fractie van de uitstoot van 1990 teruggebracht te worden. Waarom? Omdat dit jaar het klimaat een draaipunt bereikt. Tot nu toe kon de opwarming, bij beperking van de uitstoot, nog betrekkelijk in toom gehouden worden. Maar de uitstoot is niet beperkt. Dus dit jaar gaat het klimaat over wat in het Engels een ‘tipping point’ wordt genoemd. Er treedt een domino-effect op, waarbij het aantal vallende dominostenen telkens verder toeneemt. Dit is wat de klimaatwetenschappers al jaren zeggen, en nu is het gebeurd. We’re fucked.

Terug naar Rio de Janeiro. De jaarlijkse klimaat carnavalsoptocht is onverstoord. Prins carnaval is dit jaar de president van Brazilië. Het land waar ieder jaar weer grote delen van de Amazone platgebrand worden. Brazilië behoort tot de grote vervuilers. Vooraan lopen de bedrijven met hun praalwagens. De grootste vervuilers blijken in ene de groenste te zijn. British Petroleum heeft nu een bloemetje als logo. Tank bij ons en red het milieu! Het is een indrukwekkende stoet. Zouden er ook ergens bedrijven lopen met ‘onderbeenvriendelijke landmijnen’ en ‘kankerbestrijdende sigaretten’? Tromgeroffel. Hier komen de grote ‘non-gouvernementele organisaties’ (zo heet dat echt). Het Wereld Natuur Fonds en dergelijke clubs. ‘De politici en bedrijven durven niet ver genoeg te gaan! Jullie kunnen het klimaat nog redden, doe het, alsjeblieft, ook voor de schattige lieve knuffelbare ijsbeer!’

Los van deze grote clubs zijn er altijd ook echte activisten in de stoet. Mensen met het hart volledig op de goede plek, met de beste bedoelingen. Soms zelfs bijzonder kritisch over de liberale en kapitalistische ‘oplossingen’, zoals de boerenorganisatie La Via Campesina. ‘Nee tegen de valse oplossingen van het groene kapitalisme!’ Maar ook deze zelfopofferende activisten lopen mee in de stoet. Het hoort er bij. Ieder jaar is het bijna exact hetzelfde. De politieke leugens, de reclame en het gelobby van bedrijven, en de kritiek van de activisten. Dit is het orkest. Dit is wat door blijft spelen terwijl de Titanic zinkt. Binnenkort liggen we met ons goede gedrag in het water, en zijn de bedrijfsleiders en politici er in de reddingsboten vandoor.

Letterlijk liggen we in het water. Zeker de Nederlanders. Klimaatverandering verpest nu al oogsten, veroorzaakt natuurrampen, in andere delen van de wereld. Hier is het beperkt gebleven tot een kleinere verschuiving. Lente’s (als we werken) zijn mooier geworden; zomers (als we vrij hebben) zijn een natte boel geworden. Winters over het algemeen òfwel zeer zacht, òfwel zeer hard. Maar daar is mee te leven. Over tweehonderd jaar is de boel hier volledig ondergelopen. Dan kunnen de toeristen van hun cruiseschip een duik nemen en een zeiknatte Nachtwacht bekijken op een paar meter diepte. Hebben we dan geen metershoge dijken gebouwd? Waarvoor dan, voor dat stel verpauperde Hollanders, Groningers, Zeeuwen, en Friezen die achter die dijken moeten wonen?

De bedrijven hebben al lang hun boeltje gepakt. Limburgse politici als Leers deden al begin 21^e eeuw een oproep. Verkas naar Limburg met de industrie! Dat bleek toch wel makkelijker dan dat eeuwige gevecht tegen het water. En de Hollanders, Zeeuwen, Groningers, Friezen? Die proberen zich aan te passen in hun vluchtelingenkampen rondom Heerlen, Maastricht en Sittard. Zelfs na vele decennia lukt het ze niet een zachte G te ontwikkelen. De ouderen kennen de verhalen nog wel, van hun grootouders, over de steden Amsterdam, Rotterdam en Groningen. De jongeren geloven inmiddels niet meer dat de steden ooit echt hebben bestaan. Inmiddels is het weer jaarlijks carnaval in Limburg en lopen de vluchtelingen achter de stoet aan, die ze voor geen meter begrijpen.

Is dit slechts een zure onheilsvoorspelling? Roept de Rode Lynx nu ‘Het einde der tijden is nakende’? Ik hoop dat ik ongelijk heb. Maar dat is helemaal niet waarschijnlijk. Helaas is dit de gruwelijke waarheid: kapitalisten en politici hebben bewust onze wereld kapot gemaakt. Ze wisten wat ze deden. Maar het geld en de macht op de korte termijn ging hun toch meer aan het hart. Eerst hebben ze het ontkend. De Amerikaanse President Ronald Reagan, held van de neoliberalen, beweerde zelfs dat bomen CO₂ uitstoten. Toen ze het niet meer konden ontkennen hebben de politici en kapitalisten een groen gewaad omgedaan en hun troep en beleid verkocht met termen als eco, bio, groenbewust en weet ik veel wat. Wat over blijft van de wereld na deze ramp zullen ze alsnog verdelen. Zij gaan er vandoor in de reddingsboten. Wij liggen in het ijskoude water.

De Rode Lynx is daarom verdrietig. En kwaad.

Het verdriet van Antwerpen

Nationaal drama de Hedwige polder. Den Haag wil de dijken doorsteken! Hansje Brinker is al opgepakt! De polder moet onder water als consequentie van een verdrag met België, dat draait om de haven van Antwerpen. Dat gaat in tegen de Volksaard van De Zeeuw! En we gaan toch zeker die vermaledijde Belgen niet helpen, laat die schepen naar Amsterdam Rotterdam gaan! Wat is hier aan de hand? Wat is zin, wat is onzin?

De Hedwigepolder, wie kent hem niet? Het Nederlandse deel is wel drie vierkante kilometer groot en met één bewoond huis (Wikipedia), maar dan wel een Nederlands huis hè! Amaai zeg. De schaal van problematiek is dus zeer beperkt. Het is verleidelijk op basis hiervan de hele kwestie terzijde te schuiven als weer een zoveelste afleidingsmanoeuvre van de politici. In plaats van de miljardenbezuinigingen, crisis, armoede etcetera gaat het over een ondermaats en amper bewoond weiland. Echter ga ik er hier een principekwestie van maken met lange historische wortels.

Laten we beginnen bij Antwerpen. Deze stad was ooit het middelpunt van de De Nederlanden. Banaal voorbeeld: de ij-klank, het meest bekend uit Amsterdam, komt uit Antwerpen. Totdat de Antwerpenaren de ij-klank  ontwikkelden werd ‘ij’ uitgesproken als ‘ie’. Stel je voor dat dat nogsteeds zo zou zijn! Naast deze uitspraakkundige fijngevoeligheid was Antwerpen voor de 80-jarige oorlog dé handelsmetropool van West-Europa.

Dan nog iets. De opstand van de Nederlanden tegen Spanje was voornamelijk een opstand van mensen uit wat nu België heet. Willem van Oranje? Belg. Guido de Brès,toenmalig belangrijkste Nederlandse christelijke schrijver? Belg. Marnix, schrijver van het Wilhelmus? Belg. Belg Belg Belg Belg enzoverder. Aldaar begon de beeldenstorm, daar was de revolutie, België was the place to be als opstandige Nederduitse jongeling. Maar de oorlog werd daar verloren. Rijke Belgen kwamen en masse (600.000 tijdens de oorlog) naar het Noorden. Wat de Nederlandse Republiek vervolgens met de Zuidelijke Nederlanden deden, de bakermat van hun cultuur, geloof, welvaart en vrijheid, is simpel: “fuck the fucking fuckers!”, zei landsadvocaat Johan van Oldenbarneveldt.

De haven van Antwerpen werd afgesloten. Het aantal inwoners halveerde. Antwerpen werd niet veroverd, of bevrijd (afgezien van een paar halfslachtige pogingen). Want dan zou het Amsterdam naar de kroon kunnen stijgen. Nee, Antwerpen moest door de Spanjaarden getiranniseerd, en de Hollanders verpauperd blijven. Aldus was de ooit zo trotse stad vernederd. Belgïe (De Spaanse Nederlanden, later de Oostenrijkse Nederlanden) werd later een militair bolwerk van de Republiek, in een poging de machtige Franse koningen tegen te houden.

De Fransen echter trapten in 1792 de Hollanders uit de Oostenrijkse Nederlanden en Antwerpen werd Napoleons ‘pistool gericht op Engeland’. Hij liet de haven ontwikkelen. De negentiende eeuw was een bloeiperiode voor België, terwijl Nederland achterbleef. De haven van Antwerpen bloeide, bevrijd van de Hollanders, op. Alhoewel, bevrijd van de Hollanders­? Nee, eerst in 1815 hoorde België nog bij het Noorden, het zou zich nog vrij moeten vechten in een oorlog. Want de grote machten hadden van wat nu de Benelux is het Koninkrijk der Nederlanden gemaakt. Pas in 1839 was België’s onafhankelijkheid helemaal geregeld. 

De Prins van Oranje voert het leger aan tegen de Belgen in 1831

De groeiende haven van Antwerpen was van doorslaggevend belang bij de onderhandelingen over de onafhankelijkheid van België. Nederland eiste Limburg en kreeg het oostelijke deel, alhoewel de Limburgers liever bij België wilden. Nu was de verbinding van Antwerpen naar het industrialiserende Ruhrgebied een stuk lastiger geworden. Dus bedong België de aanleg van de IJzeren Rijn: een spoorweg naar het Ruhrgebied. Het duurde nog decennia voor de Nederlanders dit aanlegden, wat bepaald Antwerpen niet hielp. In 1991 is het Nederlandse deel buiten gebruik gesteld. België wil het weer open hebben, maar Nederland werkt wederom tegen. Onze vriendelijke zuiderburen moesten zelfs naar een internationaal gerechtshof gaan om Den Haag te dwingen. In 2005 was er de uitspraak: de IJzeren Rijn moet open. Anno 2012 is deze nog niet open. Prorail zegt dat de Belgen eerst het spoor moeten verbeteren; wat een vreemd gevoel voor humor hebben ze bij Prorail.

Belangrijker was dat Nederland in 1839 Zeeuws-Vlaanderen behield. Zo controleerde Nederland de Westerschelde en de route naar Antwerpen. Volgens het onafhankelijkheidserkenning van 1839 moet Nederland de toegang tot Antwerpen garanderen. Dus als de Schelde verzandt, moet dit uitgediept worden, logischerwijs. Of als de schepen groter worden, wat al sinds jaar en dag zo is, dan moet de Schelde ook uitgediept worden. Eerst konden echt grote schepen Antwerpen niet aandoen, en gingen naar Rotterdam. Nederland heeft dus een belang er bij hier zo moeilijk mogelijk over te doen. In 2010 is het daadwerkelijke verdiepen daadwerkelijk afgerond.

Het is te hopen dat dit wat technische verhaal je niet verveeld heeft. Het zal nu weer over iets anders gaan.

En dan is er dus nu de Hedwigepolder. Daar doet men dus nu heel moeilijk om, net als men weer moeilijk doet over de IJzeren Rijn. Het mag duidelijk zijn dat dit gelazer over dit amper bewoonde, minuscule poldertje, een grote historische kontekst heeft: het ondermijnen van Antwerpen ten behoeve van Amsterdam en Rotterdam. Er is echter nog wel één ding dat over de Hedwige gezegd dient te worden: hoezo is het erg een stuk onder water te zetten, eigenlijk?

Zeeland is een lappendeken van water, land, water dat land is geworden en land dat water is geworden. Het is een heel dynamisch kustgebied. Zo ligt Zeeland bezaaid met tientallen verdronken dorpen. De Hedwigepolder is onderdeel van, of ligt tegen (het hangt er vanaf hoe je het bekijkt), het Verdronken Land van Saeftinghe. Dit was 450 jaar geleden een welvarende polder, die deels ondergelopen is, deels expres onder water is gezet. Nu is het een prachtig en belangrijk natuurgebied. De Hedwigepolder is in 1907 drooggemaakt. En dan gaat dit stukje nu weer terug naar de natuur, zoals zo vele stukjes Zeeland eerder. Wat zou het? 

En dan is het hier nog niet eens gegaan over de stevige nationalistische hype die hier rondom georganiseerd wordt.