Heb Schijt in de Schilderswijk!

Door de Zwarte Lynx

In een deel van de Schilderswijk in Den Haag zou er zich een 'orthodoxe moslim-enclave' ontwikkelen. Zowel niet-moslims als gematigde moslims hebben daar last van. Waar hebben ze last van? Ze worden op straat aangesproken op dingen die de orthodoxe meerderheid daar niet aan staat, van het drinken van alcohol tot het dragen van 'te blote' kleding door vrouwen. Vanuit de politiek wordt gereageerd dat de politie daartegen op moet treden. In reacties op nujij.nl wordt daar de logische conclusie uit getrokken: "schoonvegen die hap". Maar de oplossing is simpel: heb schijt!

Als je wil weten hoe je dit soort ultra-conservatieve bullshit kapot maakt, moet je gewoon kijken naar hoe dat eerder is gelukt. En het mooie is dat we daarvoor nu eens niet in de geschiedenisboeken hoeven te duiken, en we hoeven ook niet boeken te lezen over hoe dat nu gebeurt in Verweggistan of de Verwegge-Staten. Want de mensen die dit hebben meegemaakt, die met hun tijdsgenoten korte metten met de conservatie bullshit hebben gemaakt, die wonen hier. En ze leven nog! Daarbij kennen we ze ook nog eens persoonlijk. Het is de generatie van onze ouders en hun broers en zussen.

De oudere zus van mijn moeder wilde spijkerbroeken dragen. Dat kon niet! Dat doet een vrouw niet! En daar werd ze ook op aangesproken door haar ouders, mijn opa en oma. "En je gaat niet zo naar buiten!" schreeuwden ze, "wat moeten mensen wel niet van je denken!?" Maar wat deed m'n tante? Ze deed het toch. Ze had schijt. En wat bleek? Toen mijn moeder dezelfde leeftijd bereikte, en zij óók spijkerbroeken ging dragen, toen hielden mijn opa en oma hun mond. Want of je er nou wat van zei of niet, die meiden hadden er gewoon schijt aan.

In een breder plaatje had je mannen, ja mánnen, die hun haar lang lieten groeien - van lange stijle lokken tot een mooie krullebol. Dat vonden die conservatievelingen, onze opa's en oma's, maar niks. Langharig túig was het! Bovendien nog vaak werkschuw ook! Maar wat deed dat langharige tuig? Ze hadden schijt. En op vrij poëtische manier zeiden ze tegen pappa en mamma dat ze liever langharig waren, dan kortzichtig. En wat zie je? Tegenwoordig kan je als man gewoon lang haar hebben.[1]

Wees niet bang voor de mensen die je dagelijk verwensen! 

AAAAHHHH!!!!Ik moet naar de kapper van m'n moeder! Maar ik wil niet! 
NOU DAN GA IK OOK NIET!

Goed, weer terug naar mijn eigen familie. Op een gegeven moment ontmoet mijn moeder een vent, die in de ogen van mijn opa een compleeeete klaploper en nietsnut is. Mijn moeder vindt hem echter fantastisch. Mijn opa wil daar niks van hebben. Hij probeert haar te overtuigen, tis een nietsnut. Ze heeft schijt. Hij zegt iets als "jij bent mijn dochter en je doet wat ik zeg, je houdt op die idioot te zien!" Ze heeft schijt. Opa wordt nog bozer, begint te schreeuwen, te tieren. Ik weet niet of er klappen zijn gevallen, maar mijn moeder eindigt in ieder geval schuilend onder een tafel voor een compleet flippende opa. Die het natuurlijk allemaal goed bedoelt, want tis een facking nietsnut en zijn dochter is fantastisch en heeft een mooie toekomst voor zich zolang ze maar niet met nietsnutten omgaat. Maar goed, hij wilde, op z'n Sharia, bepalen met wie zijn dochter wel of niet uitgaat. Wat doet mijn moeder? Bindt zij in? NEE, ze heeft gódverdómme SCHIJT. Ze blijft de (overigens langharige) nietsnut zien, gaat samenwonen[2], trouwt en krijgt uiteindelijk kinderen met hem, waaronder de schrijver van dit stuk. Er schijt aan hebben is de reden dat ik besta.

En tegelijkertijd heeft ze er zo met haar generatiegenoten, waarvan velen waarschijnlijk ook onder tafels hebben geschuild voor boze opa, ervoor gezorgd dat tegenwoordig NIEMAND[3] meer wat te zeggen heeft over met wie je gaat, niemand meer iets te zeggen heeft over de lengte van je haar, niemand meer iets te zeggen heeft over je spijkerbroek. Its my body, its my life, krijg de tyfus als jij denkt te bepalen met wie ik een relatie heb, wat ik draag, hoe ik er uit zie, enzovoort.

LAFHEID ==> POLITIE(K)

Of.... toch wel? Nu heb je dus die idioten in de schilderswijk (oh, en bijvoorbeeld staphorst, maar goed). En blijkbaar kunnen we daar niet meer mee omgaan. Blijkbaar voelen we al snel de neiging om in te binden als iemand denkt de baas over ons te kunnen spelen. Blijkbaar zijn we nu honderd keer laffer dan een 17-jarige meid die onder de tafel schuilt voor d'r vader.

En wat zeggen we dan? Iemand moet voor ons opkomen! Iemand moet tegen de mensen die ons willen vertellen dat we bepaalde dingen niet mogen doen, dat ze dat niet mogen doen! En wie kijken we daarvoor aan? De politie! En wie bepaalt, in principe, wat de politie doet? De politiek! Omdat onze eigen lafheid, ons gebrek aan schijt, ons in een positie brengt die we niet willen[4], gaan we kijken naar een of andere machtige institutie om te voorkomen dat we in de omstandigheden komen waarin onze laffe aard naar boven komt. En dan maar hopen dat die enge fundamentalistjes niet gewoon schijt hebben aan de politie...

Dus wat doe je als je zo'n idioot tegenkomt? Die zegt "hou op met dat broodje ham te eten!", die zegt "bier mag niet", die zegt "meid, bedek je"? Ik zou zeggen "Beste meneer, daar heeft u niks mee te maken, met wat ik eet, met wat ik drink, met wat ik draag - dat is Mijn Keuze!"[5] Maar als je wil zeggen, "krijg helemaal de tering vieze vuile achterlijke orthodoxe dinosauriër, kanker ff een end op, daar heb je geen fuck mee te maken", ook prima. Punt is, je moet er schijt aan hebben. Als je er maar genoeg schijt aan hebt, dan kappen ze er uiteindelijk mee. Want niemand, ook geen fundamentalist, heeft zin om zijn hele leven te besteden aan iets wat nul effect heeft.[6] In zijn denkkader: de Almachtige beloont geen sukkels die niks voor elkaar krijgen, vooral niet als ze door hebben dat ze niks voor elkaar krijgen. En opa deed toch ook niet meer moeilijk toen mijn moeder een spijkerbroek wilde dragen? En al houdt ie niet op, je hebt er gewoon schijt aan dus je doet het lekker toch.

Ik hoor het je denken, ik hoor het je denken. "Maar wat als ze geweld gaan gebruiken?!"... Nou is daar, in dit geval, afgaande op de berichtgeving, absoluut geen sprake van. Toch is het zeker een mogelijkheid dat het gaat gebeuren. Als je lang genoeg schijt hebt, dan houdt de zeikerd er ofwel mee op, of hij geeft je een klap op je bek.[7] Goed, binnen de huidige samenleving, zelfs binnen bijna alle links-radicale kringen, bel je dan gewoon alsnog de politie. Op zich niet gek, en afhankelijk van de precieze situatie zou ik hetzelfde doen. Tegelijkertijd blijft het dezelfde lafheid als hierboven, die leidt tot het draaien naar de politie(k). Wat je eigelijk gewoon moet doen, is dan die persoon terug op z'n bek meppen of in z'n ballen trappen. Schat je in dat je zo'n gevecht verliest, dan kan het slimmer zijn om weg te rennen, en dan bijvoorbeeld de politie bellen. Maar je kan ook je vrienden erbij halen. Simpel.[8]

Het probleem hiermee is dat je dan natuurlijk wel voor elkaar moet opkomen. En dat lijkt, net zoals het schijt hebben, voor de grote meerderheid in Nederland, een compleet verleerde techniek te zijn. En wil het schijt hebben slagen, dan moeten we natuurlijk wel zoveel mogelijk sámen er schijt aan hebben. En weet je wie dat blijkbaar niet verleerd zijn? Die orthodoxe moslims in de schilderswijk. Misschien dat daar wel onze lafheid vandaan komt. Als de hyper-geïndividualiseerde mensjes die we vaak zijn, raken we totaal in paniek als we opeens worden geconfronteerd met een gemeenschap van anderen. We durven niet meer schijt te hebben, want we staan zo goed als alleen. En dat tegenover anderen die niet alleen staan! En dus bellen we de politie, die niks gaat oplossen. Want die orthodoxen blijken inderdaad gewoon schijt te hebben aan de politie. Zij hebben de politie dan ook niet of stukken minder nodig. Zij komen wél voor elkaar op.

"Er zijn voorbeelden bekend van politiemensen die bij meldingen in die buurt werden gemaand om weg te gaan, omdat de inwoners 'de problemen zelf wel zouden oplossen'."

---

[1]Hoewel er natuurlijk altijd mensen zijn die dom tegen je blijven doen, en hoewel er ook wel iets van een tegenbeweging is richting meer kort-harig kort-zichtig comformisme. Ik weet dit omdat ik zelf lange tijd lang haar heb gehad, en nu niet meer. Mensen doen wel echt anders tegen je, ik denk zelfs dat je kan zeggen dat ze je veeel meer serieus nemen met kort haar. Goed, dan had ik blijkbaar niet schijt genoeg. Maar aan de andere kant vind ik het lang haar hebben ook weer niet zó belangrijk. En ik was het ook wel gewoon zat dat lange haar. En ik ben er natuurlijk net als de meesten van overtuigd dat ik mijn keuzes geheel zelfstandig heb gemaakt en dat ik absoluut niet conformeer!!! Nooit! Nimmer! Bovendien, het ziet er nu ook beter uit... maar goed... die mening dat het er beter uit ziet heb ik dan natuurlijk voor een groot deel ook weer van anderen, omdat me dat dan gezegd wordt. Maar toch was het m'n eigen keuze.... toch?... 
 [2]Samenwonen zonder getrouwd te zijn, iets dat overigens nog geen 15 jaar daarvoor vrijwel ongehoord was. Dat deed je niet! Maar mensen hadden schijt, en tegen de tijd dat mijn moeder het deed, was het vrij normaal. In het zuiden van de VS, bijvoorbeeld, heeft men daar in het verleden nooit of niet genoeg schijt aan gehad, en is het nog steeds iets wat heel veel afkeuren over je afroept - áls je het al durft. 
[3] Ok ok, bijna niemand. En daar moeten we dus vrolijk schijt aan hebben, en gewoon lekker (blijven) doen waar we zin in hebben. 
[4]Namelijk, dat we naar fundamentalistische kankermongolen gaan luisteren, omdat we blijkbaar te bang zijn om schijt aan ze te hebben. 
[5]Jaha, had je niet gedacht he, ondanks al het gescheld in mijn stukken blijk ik in de omgang erg beleefd te zijn, vooral met mensen die ik niet ken. 
[6]Heeft iets met dopamine in je hersenen te maken, maar goed, dat is een ander onderwerp. 
[7]De kans daarop heeft ook wel te maken met de manier waarop je schijt eraan hebt natuurlijk. Ik denk dat als je beleefd en rustig reageert je veel minder snel klappen krijgt. 
[8]Maar laat ik hierbij voorop stellen dat ik niemand veroordeel of bekritiseer die dan gewoon de politie belt. Zoals ik zei, afhankelijk van de situatie doe ik dat zéker ook. De politie is een grote organisatie die geweld uitoefent. Als jij een grotere op een of andere manier georganiseerde groep tegen komt die geweld uitoefent tegen jou, en jij kan zelf niet een grotere of gelijkaardige groep organiseren om je daartegen te beschermen dan is het logisch dat je dan de politie belt. En dit is vaak het geval, iets dat een gevolg is van wat ik in de daarop volgende alinea zegt. Daarnaast is wat ik zeg vast wel op een bepaalde basale grondwettelijke of burgerlijke manier schandalig. Maar het is gewoon het heft in eigen handen nemen. Of beter nog: eigen verantwoordelijkheid. Dat was toch zo belangrijk, Rutte?

De Rode en Zwarte Lynx schrijven een lied: Afgewezen door de Deen

De Rode en Zwarte Lynx hebben een nummer geschreven. Aangezien het geld tegenwoordig zeldzaam is zitten we niet meer in de kroeg, maar gaan we nu gitaar spelen bij een meer met goedkopie bier. Dit was het resultaat van onze eerste avond. Sidder en beef....de crustversie is aan elkaar geïmproviseerd de volgende dag. En we hebben niet echt de moeite genomen een goede opname te maken, we hebben het gewoon gespeeld. 

Publieksvriendelijke versie

CRUSTVERSIE

 

Inkomens-ongelijkheid, het Evangelie, het Internet, Onvrijheid

Ah, blijkbaar is er weer ‘ns iets ‘viral’ gegaan. Een goed vormgegeven filmpje, dat simpel uitlegt hoe de inkomens-verdeling in de VS in elkaar zit. Interessant is dat het hier gaat over de ideale inkomensverdeling die amerikanen voor zich zien, wat amerikanen dénken dat de inkomensverdeling is, en wat die daadwerkelijk is. Kort samengevat: het eerste is een vrij gelijke verdeling (waarbij het interessant is dat ‘links’ en ‘rechts’ hetzelfde ideaal hebben), het tweede flink wat ongelijker maar bijna niemand zit onder de armoede-grens, het derde is ziek ongelijk. 

Door de Zwarte Lynx

Bekijk het filmpje ' Wealth Inequality in America' hier zelf.

Nou is er de tendens om te denken dat, als mensen de waarheid maar weten, het dan allemaal goed komt. ‘The truth shall set you free’, zoals dat stokoude boek zegt. Het internet, als ‘informatie-snelweg’ is hét middel om die waarheid te verspreiden, en wordt zo hét middel tot sociale verandering. En ja, het klopt, met het internet kan je snel informatie verspreiden, zo zie je wel in het feit dat dit filmpje ‘viral’ ging en ik weet niet hoeveel mensen bereikte.

Maar een middel tot sociale verandering? Hier zijn een aantal problemen mee. Ten eerste: de meeste mensen hebben echt wel door dat het een totale klerezooi is. Dat blijkt in het filmpje al uit het, op zichzelf, vrij grote verschil tussen de ideale inkomensverdeling en de inkomensverdeling die mensen denken dat er is. Hebben ze dat trouwens niet, dan is dat wel snel opgelost zo. Ik ontken niet dat het internet z’n voordelen heeft. Maar ook het bewustzijn van het feit dat er dagelijks een zieke hoeveelheid kinderen doodgaan aan ondervoeding, heeft er niet voor gezorgd dat zij daar niet meer aan dood gaan. En het is niet alsof de tijd dat we dit weten simpelweg niet lang genoeg is om er iets aan te doen, en al helemaal niet alsof er niet genoeg vreten is op aarde.

Dat brengt ons op het tweede punt waar de ‘bevrijdende waarheid’-theorie de mist in gaat: voor elk probleem kunnen er honderden oplossingen zijn. In het huidige politieke gelul zijn daar twee uitersten voor te vinden, die beide nergens op slaan waardoor we tot aan Openbaringen 6 of de crisis-aller-crises heen en weer kunnen blijven pingpongen. Alles ertussenin slaat natuurlijk ook nergens op, want ook een combinatie van verschillende soorten stierenstront blijft gewoon stront, hoe goed je het ook mengt. Dat er “geen simpele oplossingen zijn” betekent niet dat een ingewikkelde oplossing die bestaat uit meerdere simpele oplossingen geformuleerd in moeilijke taal het opeens wel oplost. Aan de ene kant vind je in ieder geval de sociaal-democratie met haar oplossing *: de overheid moet ingrijpen en geld overhevelen van de rijken naar de armen. Aan de andere kant vind je ‘libertairen’** met daar niet zo gek ver van verwijderd de neoliberalen. Zij zullen zeggen dat de inkomens-ongelijkheid een gevólg is van het ingrijpen van de staat. Zou de staat met z’n poten van de economie afblijven, dan zou de welvaart vanuit zichzelf naar beneden sijpelen en de armen niet langer arm zijn enzovoort.***

Waar is die moker, hoe nemen we die in onze handen, om die dam stuk te
slaan? Of gaat het om het hebben van een schep, om de rivier zelf om de
dam heen te leiden?

 Of een boormachine, om het grondwater te bereiken?

En daarin zit verstopt dat, ten derde, het die mensen die doormiddel van dit soort filmpjes op de hoogte gesteld worden van de waarheid aan iets ontbreekt. En dat is, heel simpel, een manier, een middel en de tijd om er iets mee te doen. Verstopt in al het gelul over inkomens-ongelijkheid zit de fundamentele onvrijheid van ons dagelijks leven. Wij moeten werken, onze energie en onze tijd opofferen. Wat doen we in die tijd? We maken deze samenleving, in al haar aspecten. Waardoor wordt dat ‘maken’ geregeerd? Door de noodzaak, binnen de economie, van het vergroten van die economie. Van het geld wat de aandeelhouder investeert, meer geld te maken. Anders had de aandeelhouder zijn geld niet geïnvesteerd! En waarom doen we dat? Zodat we wat geld hebben. Zodat we in die samenleving die we maken, kunnen ‘leven’, kunnen consumeren. Waar zit in deze opeenvolging van productieve slavernij en consumptie vrijheid dat middel, voor ons, in het dagelijks leven, om de samenleving**** anders te maken? En dus leggen we onze hoop in een ver-van-ons-bed, ver-van-ons-dagelijks-leven ding dat de overheid heet. Waar dan weer die twee polen om elkaar heen draaien, over de vraag of de overheid wel of niet moet ingrijpen, en alle posities daar tussen.

Deze wereld is ziek van bewustzijn. Iedereen wéét dat het een teringzooi is, en bijna iedereen wéét dat alle verhalen in dat parlement het niet zullen oplossen. En we wéten, dat we geen invloed hebben. En zo wordt de mens geboren, die in onwetendheid een verloren zegen ziet.

Nu eens geen retorische vraag: hoe die invloed wel te krijgen? Niet “wat moeten we doen om X voor elkaar te krijgen?” maar

hoe moeten we handelen  om ervoor te zorgen dat we voor elkaar krijgen dat, wat we dan ook voor elkaar willen krijgen, we voor elkaar zúllen krijgen? kortom, hoe nemen we onze levens in onze eigen handen?

Één ding weet ik wel: dat gebeurt niet in die schijnwereld die in ons bewustzijn een steeds grotere plek inneemt, niet met het evangelie in onze handen, maar met de mensen en dingen om ons heen. Hoe vind je die? Begin in ieder geval door weg te kijken van dit scherm. Iedereen vindt het kut, je bent niet alleen.

Of misschien beter
iedereen is alleen, dat hebben we gemeen.

---

*En ja die vind je ook in de VS: de uiterste linkerflank van de democratische partij heeft sociaal-democraten die minstens zo principieel zijn als Roemer.
**Denk aan de anti-oorlogsrepublikein Ron Paul die het wetsartikel wil afschaffen dat discriminatie op grond van ras enz. door bedrijven verbied in de VS. Dit soort vrijheidslievenden zijn zich duidelijk niet bewust van het feit dat de consequentie van (sociale) dood indien je een contract niet aanvaardt niet fundamenteel verschilt van de dreiging van (sociale) dood als je een wet overtreedt. ‘Sociale’ is toegevoegd voor  veel van die landen die het lef hebben zich ‘beschaafd’ te noemen, alleen maar omdat ze mensen niet dood laten gaan van de honger (binnen hun grenzen) of executeren (weer, binnen hun grenzen).
*** En dan hebben we het nog niet eens over de discussie die tussen beide polen ontstaat. Met argumenten als “maar dan vluchten de rijken naar het buitenland” en “de staat moet wel een minimum-loon vaststellen anders zijn sommigen wel heel erg slecht af”. Van waaruit de honderden tussenposities tussen de twee polen naar voren komen. Nu zullen sociaal-democraten het punt maken dat de armen er in ieder geval op vooruit gaan als er geld wordt overgeheveld. Maar ik kan me voorstellen dat libertairen het punt zullen maken, dat als de staat met zn poten van het geld van de rijken af blijft, de rijken vanuit zichzelf via liefdadigheid meer geld aan de armen zullen geven. En inderdaad, liefdadigheid is al sinds mensenheugenis een hobby van rijke sufkutten die zich vervelen omdat zij niet, zoals de meesten, zich de tyfus in moeten werken om iets van een leuk leven te kunnen hebben en daardoor de tijd niet hebben om zich te vervelen en nog niet zijn uitgekeken op de mogelijkheden die het geld je geeft om je in een of ander stukje van de entertainment-industrie in te koppelen en lekkere dingen te eten en te drinken enz. 
**** Dat wil zeggen, ons dagelijks leven. Of daar veel in wordt samen geleefd is nog maar de vraag. In het gelul over de naïviteit van “de maakbare samenleving” zit een aanval verstopt op onze mogelijkheid zelf te bepalen hoe onze relaties met anderen zijn, waarmee het tegelijkertijd al onze relaties met anderen ondermijnt en onze banden tot ketens neigt te maken.

 

De Zwarte Lynx: “Ik ben slim, de rest is dom”

“Ik ben slim, de rest is dom” Walgelijk. Deze beredenering. En ik zie het zoveel. Zelfs mensen die ik voor de rest heel hoog heb zitten, hebben dit verankerd in hun bewustzijn. Ik haat het. Zelfs mensen waar ik voor de rest van hou, dat aspect van hun haat ik vanuit de grond van m’n ziel. Want het slaat nergens op, gebaseerd op frustratie en niks anders. Voor die slimme mensen die de ‘domheid’ van anderen niet begrijpen, zet ik het hier ff op een rijtje.

Door De Zwarte Lynx

“Het boeit me niet”

Als mensen iets niet weten, komt dat bijna nooit omdat ze daar de hersencapaciteit niet voor hebben. Vaak komt dat gewoon omdat dat iets hun geen ene fuck boeit. Toen ik een jaar of 11 was kon ik de code-namen van alle stranden waarop de geallieerden landden tijdens D-Day zo achterstevoren opnoemen. Die namen wist ik omdat ik de tweede wereldoorlog razend interessant vond. Maar om nou te zeggen dat ik dan slimmer was dan waarschijnlijk zo’n 95% van alle andere 11-jarigen? Neuh, iedereen kan de absurditeit daarvan inzien – al was het maar omdat ik nog maar een paar van die code-namen kan op noemen, en ik er toch wel vanuit ga dat ik niet dommer ben dan op m’n 11e. De meeste 11-jarigen boeit die tweede wereldoorlog gewoon geen fuck.

Een ander voorbeeld. Ik ken een meid die je gewoon vóelt afhaken naar mate het meer dan twee seconden over politiek gaat. Dat komt niet omdat ze het niet kán begrijpen, maar er simpelweg niet de energie in wil steken om er naar te luisteren. Waar ze dan wel weer enorm veel van af weet: make-up. Nah, daar weet ik dan weer geen kut vanaf. Maar zij kan niet zeggen dat ik dom ben, omdat zij zoveel meer van make-up afweet dan mij – terwijl ik in de ogen van velen wel zomaar kan zeggen dat zij een domme doos is omdat ze niks van politiek afweet en alleen maar met make-up bezig is! En dat, godverdomme, terwijl de kennis die zij heeft van make-up haar waarschijnlijk een stuk meer van pas komt dan mijn kennis van politiek: al mijn kennis van de politiek heeft nog nooit één wet tegengehouden of er doorheen gekregen, haar kennis van make-up zorgt ervoor dat ze er goed opgemaakt uitziet en sneller en knappere jongens aan de haak slaat. 

“Ja, én?”

En zo komen we bij nog een reden waarom mensen vaak iets niet weten. Met die specifieke kennis, wat móeten ze in hemelsgodsnaam daarmee? Veel van de kennis die hoog wordt geprezen in deze maatschappij, is kennis die weinig raakvlak heeft met ons dagelijks leven. Ik noemde al de politiek, maar de vele ‘weetjes’ vallen daar ook onder. En het ene weetje wordt hoger gewaardeerd dan het andere weetje.  Zo heeft “het menselijk lichaam bestaat voor 80% uit water” om een of andere reden een hogere status dan “Brad Pitt en Angelina Jolie hebben elkaar ontmoet in X”, ook al zijn ze allebei even relevant voor de grote meerderheid van mensen: als je niet in de gezondheidszorg of bepaalde tak van wetenschap werkt of relatietherapeut bent voor beroemde filmsterren heb je er geen fuck aan.[4]

Gerelateerd aan het politieke activisme is dit ook van belang. Hoe goed wij niet zijn in het verzamelen van verhalen over de effecten van het kapitalisme! Verhalen van corruptie, de achtergronden bij hongersnoden, uitbuiting enzovoort enzovoort! En de mensen die dat niet weten? Dat zijn “sheeple”, klootjesvolk, conformisten, gematigden, die wakker gemaakt moeten worden! Maar jongens (en meisjes), wat móet je met al die kennis als er geen oplossing voor valt aan te dragen waar je aan mee kan helpen? Dat resultaat heeft? De realisatie dat wij uitgebuit worden en dat onze vrijheid wordt afgepakt, is alleen maar pijnlijk als ik er voor de rest niks aan kan doen.[5] En in die situatie zitten we: genoeg bewustzijn van wat het probleem is, geen handvaten om er iets aan doen. 

Zoals mijn moeder wegzapt als ze weer een hongersnood voorbij ziet komen op tv. Je wordt er alleen maar verdrietig van, en wat je ook doet, ze gaan dood! En zo kom je bij nog een reden waarom mensen dingen niet weten:  “IK WÍL HET NIET WETEN!”

Goed, dit is maar een greep uit de redenen waarom mensen dingen niet weten, er zijn er vast nog veel meer[2]. Maar terug naar het begin; waarom vind ik dit zo walgelijk? Ten eerste omdat de ‘slimmerik’ hiermee aangeeft zich intrinsiek beter te voelen dan de ‘dommerik’. Ten tweede omdat je daarmee alles wat de ‘dommerik’ zegt en doet diskwalificeert, want zij/hij is dom. En dat voelt die ‘dommerik’ ook, en die zal ofwel jou een klootzak vinden of jouw mening die je van hem hebt overnemen en zn leven lang achter ‘slimmeriken’ gaan aanlopen en zijn eigen gevoelens opzij zetten (“sheeple” was het toch?). En tenslotte, eigelijk het belangrijkste: je neemt de moeite niet om je in de ander te verplaatsen, want hij is toch dom, en jij niet - dus waarom zou je je ‘verlagen tot zijn niveau’. Opnieuw is dit desastreus voor politieke activisten, sowieso als je jezelf als revolutionair beschouwt – maar eigelijk ook gewoon als zijnde een mens tussen andere mensen is het fucked up, jezelf afsluitend voor iedereen die niet weet wat jij weet.

 En als je nou denkt “maar ik sluit me niet af voor mensen! Ik wil ze juist laten weten wat ik weet!”... ach... gut... ben je er zo één? Zo’n volksverheffer, overtuigd dat hij/zij degene is die de dommen zal verlichten met zijn kennis? Zo een, die door uit te gaan van de fundamentele ongelijk[waardig]heid van de mensen hun gelijk[waardig]heid denkt te bewerkstelligen? Dan is er nog altijd het feit, dat jij doordat je de rest als dom ziet nooit open zal staan voor die dommen, want zij zijn dom, en jij bent slim. En zo zal je nooit al die dingen leren, die degenen die niet weten wat jij weet wel weten.

Dus zeg ik, als je zegt dat je slimmer bent dan de rest, ben je gewoon te achterlijk om te begrijpen waarom andere mensen bepaalde dingen niet weten die jij wel weet![1] Dan sluit je jezelf bij voorbaat af van al die dingen die diegenen weten die niet weten wat jij weet! Of beter: het boeit jou blijkbaar niet, je wikkelt jezelf liever in die heerlijke zichzelfontkennende onwetendheid waarin één ding vast staat: ik ben slim, de rest is dom. Geen dommere positie in te nemen, dan de positie die zegt dat jij slim bent, en de rest dom. Geen dommer mens dan de mens die denkt slim te zijn.[3]

[1]Zulks is mitsgaders een indicatie van een mankement in zogeheten theory-of-mind, markant fenomeen van individuen in het autisme-spectrum, welk een pervasieve ontwikkelingsstoornis is die zich mede kenschetst door middel van reductie van communicatieve skills alsook anderssoortige beperkingen met betrekking tot de sociale interactie. Daarmee wil ik natuurlijk niet zeggen dat als je deze houding hebt, dat je dan autist bent, of zelfs dat mensen die zich ergens richting autisme bewegen onmogelijk zich kunnen verplaatsen in anderen – voor beide groepen geldt hetzelfde: doe s een beetje moeite! Maak de keuze van het autisme af te bewegen! En laat vooral vallen dat jij zo speciaal, beter en slimmer bent dan al die anderen. Sheeple? YOU ARE ONE OF THEM!

[2]bijvoorbeeld:

“Watte?” – wat je zegt kan ie best wel begrijpen, maar niet als je van die dure, mystificerende, vaak uit een andere taal overgenomen woorden met veel lettergrepen gebruikt (vaak ook jargon). Daar spreekt ook uit dat je je slim voelt, en scheept de ander gelijk op met een gevoel dat ie achterlijk is omdat ie niet weet wat antidisestablishmentarianisme betekent. 

“Nog nooit van gehoord” – deze persoon kijkt niet op dezelfde websites als jou, vindt studio sport interessanter/leuker dan pauw en witteman (en gelijk heeft ie), gaat liever voetballen dan boeken lezen enz. 

[3] Ja, slimmerikken, ik ben me bewust van de paradox dat ik zeg dat ik het idee dat veel mensen hebben dat zij slim zijn en andere dom zijn, dom en walgelijk vindt. Maar goed, ik kijk ook neer op mensen die op anderen neer kijken – of, op in ieder geval dat aspect van die mensen. What can i say, het leven is ingewikkeld. Ik vind ook dat een dictator door zijn kop schieten [nogal een autoritair iets om te doen! ik verbied hem zo maar om dictator te zijn, zelfs om te leven!] geen autoritaire maar een bevrijdende daad is.  

[4] Behalve dan natuurlijk omdat andere mensen je cool vinden als je dat weet, en dat hangt weer af vd ‘scene’ waar je in zit – is, kortom, sociaal bepaald. 

[5] “Maar je kan er wel iets aan doen!” klinkt het activistenkoor, waarna ze aankomen met dingen als “het geluid verspreiden dat het anders kan”, van ver van me bed abstracties als “het overnemen van de productiemiddelen” en “het vernietigen van de staat” – ja, hoe dan?! Hoe komen we van het hier en nu tot die situatie? En ja, ik ben er ook wel mee eens dat er iets aan gedaan kan worden, maar om nou te zeggen dat we praktisch aantonen dat het kan... neuh, het blijft bij woorden.

Peter Storm reageert op de kritiek op zijn artikel

In reactie op de redelijk gepeperde kritiek van De Zwarte Lynx dat op dit blog verscheen, heeft Peter Storm een artikel geschreven. Nogmaals de schoonmaakstaking – weerlegging overtuigt niet heet het en is te lezen op Peters blog Rooieravotr. Zo schrijft hij: 'Ik heb het stuk met verbazing, bijna met ongeloof gelezen. Het is bij tijd en wijlen alsof er gereageerd wordt op een heel ander artikel, ééntje dat ik niet geschreven heb en ook niet geschreven zou willen hebben'. 

Ha, discussie! En dan eens niet over 'wie heeft de Russische revolutie verraden' maar over een actueel en belangrijk onderwerp, namelijk het laatste hoogtepunt in de klassestrijd in Nederland, de schoonmakersstaking. Dit soort discussie mag wel wat meer op radicaal links in deze contreien. Ik zal me hier niet uitspreken voor de één of de ander, alhoewel ik natuurlijk positief bevooroordeeld ben richting mijn broeder Lynx. Maar oordeel zelf! Lees hier het volledige artikel van Peter Storm: Nogmaals de schoonmaakstaking – weerlegging overtuigt niet

En voor de volledigheid, hier een terugblik van de Internationale Socialisten uit mei: De schoonmakers: lessen trekken uit 16 weken staken

De winst van de schoonmakersstaking: Peter Storms kritiek weerlegd

In het artikel van Peter Storm, waarin hij terugblikt op de schoonmakersstaking van begin dit jaar, staan een aantal onwaarheden en verkeerde inschattingen. Deze komen voort uit onwetendheid en het stellen van anarchistische* principes boven anarchistische dynamieken. Daardoor ziet hij de vooruitgang die is geboekt door de staking niet, en doet hij geen recht aan de stakers en hun ervaringen. 

Geschreven door De Zwarte Lynx

Laten we beginnen met de onwaarheden. Deze komen naar voren wanneer Peter zich baseert op een stuk van de IKS, het meest sektarische links-revolutionaire clubje dat Nederland 'rijk' is die, het mag gezegd worden, af en toe wel interessante punten heeft. Maar in praktische zin heb je er geen fuck aan, en ik vraag me eigelijk af óf ze uberhaupt wel een praktijk hebben naast schrijven. In één van hun schrijfsels wordt gesteld dat er tijdens de staking maar een aantal dagen het werk daadwerkelijk is neergelegd. Bovendien dat het elke keer schoonmakers uit een andere regio waren die actie voerden. 

Dit is totale onzin. Belangrijk om te weten is dat de vakbond van schoonmakers tegen de 16.000 leden heeft uit 130.000 schoonmakers, waarvan er veel ook vóór het nieuwe vakbondsmodel daar werd ingevoerd al lid waren. Slechts 2500, in mijn indruk voor een groot deel diegenen die door middel van dit nieuwe vakbondsmodel zijn georganiseerd, hebben uiteindelijk gestaakt. Maar die staakten wél de hele tijd dat de staking heeft geduurd. De indruk die de IKS heeft dat het continu ánderen waren die in actie kwamen, is wel een beetje logisch (als je er nooit, of bijna nooit, bij was). Dit komt doordat er naast grote, landelijke acties - waar de opkomst van schoonmakers piekte rond de 2500 en later terugzakte naar zo'n 1000 - ook veel acties waren die werden uitgevoerd door de schoonmakers uit één of twee steden. Te denken valt aan het bezetten van het schoonmaakkantoor van Facilicom, waar schoonmakers uit voornamelijk Amsterdam naar toe gingen, waarna zij met weer andere schoonmakers (uit Nijmegen bijvoorbeeld) een actie bij ICS deden. Over het algemeen was er elke week één landelijke actie en één lokale actie per regio/stad. 

Vervolgens stelt Peter dat het de bestuurders waren die de strategie hebben uitgestippeld, "weliswaar" in samenspraak met schoonmakers. Dat klopt. Maar er was tenminste samenspraak, in tegenstelling tot wat normaal is in grote delen van de vakbond. Als de schoonmakers meer inspraak willen, dan moeten ze dat bovendien zelf gaan opeisen. Ik heb zelf meegemaakt hoe een activist, op de bezetting van de VU, een stemming forceerde onder de aanwezige schoonmakers over een bepaald punt. De helft van de schoonmakers deed niet eens de moeite om hun hand op te steken om voor of tegen te stemmen. Voor alle duidelijkheid: dit is geen verwijt aan de schoonmakers. Maar je kan moeilijk de macht in handen géven aan een groep mensen die dat helemaal niet wíllen, of het helemaal niet interesseert, en het wel goed vinden hoe de bestuurders/organisers het regelen. 

Natuurlijk is het veel beter als de schoonmakers zélf beslissen. Maar dan gaat het dus erom hoe we van de huidige situatie, waarin bestuurders voor een groot deel alles beslissen, komen naar een situatie waarin schoonmakers alles beslissen. Hoe we dus van punt A naar punt B komen. Het gaat dus om verandering, om dynamiek - niet om principes. We kunnen wel blijven schreeuwen dat de wereld niet aan onze principes voldoet, maar dat is een waarheid als een koe. We leven nou eenmaal in het kapitalisme, niet de anarchie. En als we vanuit het kapitalisme naar de anarchie willen komen, dan moeten we de dynamieken vatten die van het één naar het ander kunnen leiden. En ik denk eigelijk dat zéggen dat het één niet het ander is er bijzonder weinig aan bijdraagt, want dat is wel duidelijk mag ik hopen. De staking of schoonmakersvakbond afzeiken omdat het (nog) niet voldoet aan onze anarchistische principes is dus ook onzinnig, omdat het logisch is dat die niet voldoet aan onze anarchistische principes. Anders hadden we het hier namelijk niet over de FNV, maar om een of andere anarcho-vakbond. En feit is dat we die in Nederland gewoon niet hebben. 

Dus ja, inderdaad, "hier zien we geen arbeidersmacht" in de zin van een groep arbeiders die geheel zelf-georganiseerd het werk neerlegt, vervolgens de baas de werkplek afkankert en die werkplek overneemt. Duh. Maar we zien wel een stap(je) in de ríchting van die arbeidsmacht. Door deze staking en doordat men georganiseerd raakte - in officiële en niet-officiële zin - en hun rechten leerde kennen (in een samenspel van schoonmakers en organisers) heeft men een aantal belangrijke lessen geleerd, haar eigen kracht gezien, en meer zelfvertrouwen gekregen. Dit uit zich óók in een grotere drang naar inspraak door schoonmakers zelf in de strategie en tactiek van de staking. 

Bezette VU-collegezaal

Een voorbeeld van deze drang was het groepsgewijs aanspreken van de hoofdbestuurder van de schoonmakersvakbond nadat hij de actie op Utrecht Centraal tot een abrupt einde bracht. Nog een ander voorbeeld is het, voor een zaal gevuld met schoonmakers op de VU, tegen de bestuurders/organisers in gaan van een schoonmaker over de vraag of ze wel of niet nog een dag moesten blijven op de VU(1). Daaruit blijkt tegelijkertijd weer het grote probleem: de sfeer in de zaal was dat 'men' moest blijven. Maar toen gevraagd werd wíe er wilde blijven, stond slechts een handjevol op. Aangezien je niet een universiteit kan bezetten met vijf mensen, ging men dus weg. Men was niet (zelf-)georganiseerd genoeg om er voor te zorgen dat wat men in principe wilde, ook daadwerkelijk gebéurde. 

Meer dan collega's

Dat komt natuurlijk doordat de maníer waarop men georganiseerd is voor het overgrote deel vía de organisers en bestuurders is. Dat is niet verbazingwekkend, aangezien velen voordat ze in aanraking kwamen met organisers/bestuurders helemaal niet georganiseerd waren. Dat is dus ook niet 'fout', want voordat men in aanraking kwam was er dus totaal geen organisatie (alleen informeel op elke individuele werkplek afzonderlijk). Er is hier dus sprake van een stapje vooruit. Dat er nog al wat stappen gezet moeten worden voordat schoonmakers zichzelf hebben georganiseerd en zo sterk zijn hun eigen koers uit te stippelen klopt. Maar laten we niet de enorm grote fout maken om dan maar blind te zijn voor het stapje dat nu is gezet, of sterker nog, dit stapje af te keuren. 

Dit is helemaal zo omdat er door de staking(sacties) ook een stap vooruit is gezet in de organisatie van schoonmakers buiten de bestuurders/organisers om. Het simpele voorkomen van de acties zorgde er voor dat veel verschillende schoonmakers van verschillende steden met elkaar in contact kwamen, en dat de banden tussen schoonmakers die elkaar al kenden zijn aangehaald. Van onbekenden naar kennissen, van kennissen naar vrienden dus. Met het toenemen van de formele organisatie, voornamelijk via bestuurders en organisers, is dus ook (via de acties die konden gebeuren door de formele organisatie) de informele organisatie tussen schoonmakers onderling enorm toegenomen. 

Dit is, voor mij, één van de twee belangrijkste winsten uit de staking. En iets wat je normaal niet ziet, om het simpele feit dat 'overwinningen' via de onderhandelingstafel en met actiedreiging ipv met daadwerkelijke actie voeren worden binnengehaald. Dat de loonstijging en andere eisen, die overigens wel vrij fors waren(2), op een of andere maatstaf als niet toereikend kunnen worden gezien, dat zal wel. Maar eisen zijn nóóit toereikend, want dat betekent nog altijd dat er een baas is waaraan je het vraagt.

De andere belangrijke winst is het groeien van zelfvertrouwen en het besef van eigen kracht. Dit is heel duidelijk te merken aan de schoonmakers die ik na de staking heb gesproken. Ook dit heeft weer te maken met het feit dat er actie werd gevoerd. Overigens ook met de manier waarop, maar dat is een ander verhaal. En natuurlijk ook doordat een groot deel van de eisen door de staking zijn ingewilligd, dóór die acties, en dóór het neerleggen van het werk. 

Peter schrijft in een reactie op een kritiek op een eerder stuk van hem over de schoonmaakstaking, "iedereen zou heel verbaasd zijn als ik van een “mooie overwinning” van de gemeenteambtenaren zou spreken vanwege hun recente CAO na actiedreiging… Wat er met de schoonmakers is gebeurd is wel anders. Maar is het principieel anders, is het heel veel anders?" ... Is het anders? JA! Is het heel veel anders? JA! Is het principieel anders? Geen idee, definieer hier wat er bedoelt wordt met principieel. Boeit ook niet. Maar concréét is het zeker anders. Dat wil zeggen in de dynamiek die de overwinning tot stand heeft gebracht, een dynamiek die na datgene wat het tot stand heeft gebracht nog altijd doorklinkt in wat het concréét tot stand heeft gebracht en tot stand blijft brengen(3): JA! Ja, ja, JA en nog eens JA! Het is totaal anders.

Want in de dynamíek zien we een klein beweginkje van de kapitalistische situatie A naar de anarchistische situatie B. Van verspreidde, niet met elkaar in contact staande, op zichzelf staande, onzekere, onmachtige, onwetende(4), met verzet onervaren mensen naar samengekomen, onderling solidaire, meer zelfvertrouwen hebbende, iets machtigere(5), van hun rechten bewuste mensen die aan zich verzetten geproefd hebben - met een góede afloop!(6) Natuurlijk willen we naar een samenleving waarin er ook echt sámen geleefd wordt(7), waarin mensen elkaars en hun eigen problemen samen oplossen, waarin ze blaken van zelfvertrouwen en liefde voor zelf en ander, waarin mensen gezamelijk de totale macht over hun leven hebben(8), bewust van hun kracht, mogelijkheden en waardigheid, en bereid en in staat in opstand te komen als de situatie daar om vraagt. En natúúrlijk is álles wat niet dát is, simpelweg niet genoeg. Niet goed genoeg, niet mooi genoeg, niet vrij genoeg, niet waardig genoeg. Maar, alsjeblieft zeg, laten we niet álles neersabelen want nog niet is wat wij willen, en daardoor compleet uit het oog verliezen dat er een overwinning is geboekt. Dat er een stap in de juiste richting is gezet. En daardoor ons ook compleet afsluiten voor de mogelijke manieren om van A naar B te komen, waardoor we dus gewoon in situatie A blijven steken. 

Zoek dat wat anarchistische dynamieken ín zich heeft, en ondersteun die!(9)

Nog een aantal korte puntjes. Over de mogelijkheid, op het eind van de staking, dat er geen centrale CAO afgesloten kon worden. Peter vindt dat vreselijk. Het is een hele andere discussie, maar er valt ook wat voor te zeggen dat wie niet vecht, die niet wint. In 'moreel' opzicht, maar ook tactisch: het algemeen verbindend verklaren van CAO's door de staat is ook een manier om organisatie-graden laag te houden en de onvoorspelbaarheid van de strijd in te tomen. Daarnaast noemt Peter de schoonmakersstrijd "beroerd georganiseerd". Natuurlijk, zoals ik ook al zei, kan het altijd stukken beter. Maar kijk eens om je heen, wie doet het beter? Niemand. Als het gaat om Nederland was dit een landelijke coördinatie van mensen en middelen zonder (recent) precedent. Nu zijn er gevallen waarbij anarchisten zouden zeggen "dit is beter georganiseerd", in de zin van, meer volgens onze principes gecoördineerd. Punt is alleen wel, dat we bijna nooit winnen!(10) Al die mensen die altijd zitten te zeiken op andere groepen en hoe die een bepaalde strijd voeren, daar wil ik één ding tegen zeggen: doe het zelf dan! Als jouw manier beter is, toon het maar aan. Door in ieder geval íets te winnen. Doe het maar ‘ss. Kom op! Ik wacht. Ik geloof best dat je goede ideeën hebt, dat ze goed klinken in ieder geval. Maar kom eens op met die góede praktijk! 

Nog één ding, en dan laat ik jullie met rust. Peter zegt "vakbondsbestuurders spelen hun spel, dat geen enkel krediet en waardering verdient; linkse politieke groepen gaan daar vaak teveel in mee, en ook dat siert ze niet." Afzonderlijk van of dat allemaal klopt over dat spel, en krediet en waardering(11): het probleem is écht NIET dat linkse politieke groepen daar in mee gaan. Als het inderdaad om vuile spelletjes gaat, dan is het probleem dat de schoonmakers daarin meegaan. Als we daar iets tegen willen doen, dan moeten we de dynamieken die we voor ons zien die in de richting wijzen dat schoonmakers daar niet in mee gaan ondersteunen. Wat we niet moeten doen is zéggen, en al helemaal niet alléén maar zeggen, 'de bestuurders spelen vuile spelletjes'. Daar komen mensen zelf wel achter, of niet, en in ieder geval niet doordat wij het zéggen. Lullen is nog altijd iets fundamenteel anders dan dóen. We moeten mensen in staat stellen niet meer met de stroom mee te gaan, het liefst nog voordat men er achter komt dat die stroom flink klote is. Dat is een kwestie van organisatie, van kracht, kennis (om iets te kúnnen doen), zelfvertrouwen, contacten en kunde. 

Geen woorden maar daden, kameraden. Principes vloeien voort uit sociale dynamieken, niet andersom!

Hoezo schoonmaken!

Lees hier een eerder artikel van De Zwarte Lynx: ‘Demonstrant moet harder kunnen optreden’

*in veel van de gevallen dat hier ‘anarchistisch’ wordt gezegd, valt het trouwens ook gewoon te vervangen door ‘revolutionair’

1. de eisen van de bezetting waren toen al ingewilligd, maar die schoonmaker vertrouwde het niet

2. het is natuurlijk nooit toereikend totdat de eisen betekenen dat arbeiders de macht op hun werkplek in handen krijgen en álles wat voortkomt uit hun arbeid in bezit krijgen. Maar dat is geen eis die gesteld wordt, maar een handeling die wordt uitgevoerd, een dynamiek die zich voltrekt: sociale revolutie.

3. zoals veel anarchisten, plat gezegd, over het ontaarden van de Russische Revolutie tot een dictatoriale teringzooi zeggen "ja vind je het gek, als je de revolutie maakt met zo'n autoritaire teringpartij". 

4. voor alle duidelijkheid, onwetend =/= dom.

5. het is mijn overtuiging dat je de anarchie, de samenleving zonder heersers, alleen kan bereiken door iedereen tot heerser te maken. Door macht algemeen te maken, vernietig je de macht. Doordat iedereen macht heeft, heeft niet één iemand of een klein groepje de macht, en heeft niemand dé macht.

6. regelmatig werden tijdens de staking mensen die eraan meededen hun contracten niet verlengd (ontslagen dus), en ik ben regelmatig bij acties geweest waarbij werd geëist dat ze weer werden aangenomen. En dat gebeurde dan ook.

7. al is iedereen natuurlijk vrij zich daaraan te onttrekken, periodiek of altijd, gedeeltelijk of totaal. Punt is dat we nu totaal langs elkaar door leven.

8. in de zin van, het individu beslist voor het individu, twee mensen voor twee mensen, een groepje voor een groepje, een wijk voor een wijk, een stad voor een stad, een regio voor een regio, enz.. een wereld voor een wereld.

9. Het spreekt voor zich dat je niet-anarchistische dynamieken niet ondersteunt, of probeert dat zoveel mogelijk te minimaliseren (omdat het waarschijnlijk niet altijd mogelijk is dit uit de weg te gaan).

10. De enige uitzondering die ik ken is de OTTO-workforce campagne. Maar dat ging ook over eisen mbt 2-3 mensen, niet 130.000.

11. Het gros van de beslissingen van bestuurders/organisers waren overigens gewoon gebaseerd op oprechte vakbondsoverwegingen. Nu kan je vragen stellen bij de positie waaruit die vakbondsoverwegingen naar voren komen, deze zelfs afkeuren, maar dat is iets anders dan dat er een ‘vuil spelletje’ wordt gespeeld. Bovendien wisten bestuurders/organisers vaak een stuk beter waar en hoe er actie gevoerd moest worden dan activisten, die nogal snel blijven steken in ideologische puurheid en/of vaak de neiging hebben élke afzonderlijke actie zo hard en zo ver mogelijk door te willen drijven tot aan ‘de revolutie’ omdat hun perspectief (en organisatiekracht)  vaak ophoudt na de actie die wordt gepland of al gaande is.  Overigens zou in de woorden van diezelfde IKS de activisten, waardoor deze discussie wordt gevoerd, betiteld moeten worden als ‘de linkervleugel van het kapitaal’. Dat ons programma zegt ‘alle macht aan de arbeiders’, doet er voor de rest niet toe. Het gaat er niet om dat de schoonmakers ons verhaal overnemen, maar dat ze hun eigen verhaal maken, hun eigen fouten kunnen maken en hun eigen successen kunnen behalen. Zelf leren vechten. Het enige wat wij kunnen doen is hen daarin ondersteunen, en dan voor 99% praktisch en 1% theoretisch – tussendoor, in een opmerkinkje hier en daar, in een gesprek onder het genot van een biertje, in het uitleggen van onze rechten t.o.v de politie, enz.