DEZE SITE IS VERHUIST

Posts tonen met het label 80-jarige oorlog. Alle posts tonen
Posts tonen met het label 80-jarige oorlog. Alle posts tonen

maandag 16 september 2013

Pavlovreacties op Syrië

Een van de vele gedocumenteerde executies door het aan Al Kaida gelieerde Al Noesra front

Er valt veel interessants te halen uit de discussie over interventie in Syrië. Zoals altijd is er de discussie an sich, en een aantal dingen die er onder de oppervlakte spelen. Het zijn vooral die dingen onder de oppervlakte die mij interesseren. Aan het eind zal ik ook ingaan op de daadwerkelijke discussie en onder andere laten zien dat interventie breder moet worden gezien dan het nu wordt gezien.

Een kameraad van me, Tayfun, heeft zich een aantal keer uitgesproken vóór een interventie in Syrië. Dat terwijl hij net als ik lid is van de IS en de IS duidelijk uitdraagt tegen een interventie in Syrië te zijn, in de IS publicaties De Socialist, Socialisme.nu en op een aantal acties en demonstraties. En toch gaat Tayfun er publiekelijk tegenin, met onderbouwing. Dat getuigt van een vertrouwen in de eigen overtuiging en een durf die iedere goede revolutionair kenmerken.

In het proces doet Tayfun (ik ben nog niet ingegaan op zijn standpunten) de IS en revolutionair-socialistisch links een dienst. Want hij laat zo zien dat de IS het niet à priori altijd met zichzelf eens is, en dat we al weten wat we ergens van vinden nog voor dat het gebeurd is. Hij laat zo zien dat wij bedenken wat we ergens van vinden in een gezamenlijke discussie, waarin afwijkende standpunten juist een uitgesproken rol hebben. Zo is zijn kritiek op de IS-lijn een onderdeel van het afbreken van de vooroordelen die er over de IS zijn, dat er vast dogma zou zijn waar we ons allemaal strak aan houden, en bovendien dat er een centrum is dat conformiteit kan afdwingen.

Langzaam zal ik nu toewerken naar de punten die Tayfun maakt en die in de discussie naar voren komen. De titel van zijn laatste artikel op dit punt is 'Pavlov bij Syrië'. Was dat maar waar, denk ik dan, dat links een Pavlov-reactie had op wapengekletter. In plaats daarvan heeft links aangevoerd door de sociaaldemocratie in de brede zin des woords de traditie opgebouwd om de eigen natiestaat te steunen als het gaat om oorlog, een traditie die (zou je kunnen zeggen) teruggaat tot het verraad van de SPD in 1914 toen die instemden met geld bestemd voor de Eerste Wereldoorlog. Bij tijd en wijle zijn alleen de revolutionair-socialisten anti-imperialisten, maar helaas: net zo vaak hebben (grote) delen van het revolutionaire socialisme imperialisme van de ene of andere vorm gesteund, zoals bijvoorbeeld het verovering van Oost-Europa door de USSR. Of China tegen Vietnam. Of in Angola. Enzoverder.

Een Pavlovreactie is er echter wel, en dat is die van het revolutionaire purisme, en dit is wel degelijk iets wat revolutionair links zich aan zou moeten trekken. Deze Pavlovreactie is ook nogal eens te vinden in het centrum van de IS. De revolutionair puristische reactie is het verklaren dat één standpunt aangaande Syrië de juiste is, dat het (niet geheel toevallig) het eigen standpunt is, dat dit bovendien het legitieme want orthodoxe standpunt is (onder verwijzing naar Lenins anti-imperialisme). Verder, dat (simpel gesteld) het niet delen van dit standpunt a) een verraad is van de Syrische revolutie en werkende klasse b) een verraad is van revolutie in zijn algemeenheid.

Met andere woorden, het is weer eens 1917 in ons hoofd, we staan nu letterlijk op de barricade in Sint-Petersburg: zwart-wit, ben je met ons, of ben je tegen ons? De heftigheid van de situatie in Syrië stuurt ons ook snel natuurlijk deze kant op. Zo wordt de burgeroorlog in Syrie nu ook uitgevochten over keukentafels, of vanachter computers. Verkeerde standpunt? Bloed aan je handen. Maar dat is niet hoe het werkt.

In de eerste plaats zijn wij niet in Syrie, en is er geen burgeroorlog hier gaande. We zijn gewoon brave activistjes, en proberen een grotendeels apathische werkende klasse in beweging te helpen. De situatie kon haast niet meer verschillen van Syrië. Tot bijzonder grote hoogte maakt het voor Syrië geen ene donder uit wat wij er van vinden, en dat legt ons een zekere bescheidenheid op in de discussie.

Anderzijds is het purisme stomweg verkeerd. Het is een punt dat ik eerder en vaker gemaakt heb hier op dit blog. Purisme laat mensen de vooroordelen over de IS geloven. Wat dat betreft dus sympathiseer ik meer met de kameraad die het heterodoxe standpunt maakt, dan met de kameraad die het orthodoxe standpunt maakt. Purisme schaadt de IS. Anderzijds is purisme niet historisch correct. Het is niet marxistisch om te zoeken naar een perfect standpunt, en dat te gaan verafgoden als een fetisj.

In de historische ontwikkeling is namelijk niet de kennis van het juiste pad doorslaggevend voor een de juiste revolutionaire ontwikkeling. Revolutionairen die dat vinden zijn geen marxisten maar Confucianen op zoek naar de Dao. Het lichtend voorbeeld is wat mij betreft als het gaat om heterodoxie altijd geweest de Parijse Commune: de oorlogsgezinde stroming, vóór de verdediging van Frankrijk, vóór de verheven culturele normen van Frankrijk en met name Parijs, was uiteindelijk de revolutionaire stroming.

In de dialectiek van de crisis van Parijs in 1870-1871 ontwikkelde zich een socialistische revolutie en ontwikkelden meer 'moderne' socialistische idealen; maar die idealen gingen niet vooraf aan de revolutie. Net zoals dat de Bolsjewieken in 1917 de macht konden nemen zonder kennis genomen te hebben van onze fijngevoelige postmoderne politieke correctheden. Net zoals dat genoeg revolutionairen van 1917 in de jaren er aan voorafgaand de oorlog steunden. Ook dit zou dus bescheidenheid in de discussie over Syrië rechtvaardigen.

Om nu even te gaan naar het werkelijke stuk van Tayfun. Een van de dingen die hij zegt is: 'Maar voor sommige – waaronder veel linkse - mensen lijkt 'anti-imperialisme' belangrijker dan het stoppen van genocidaal geweld.' De manier waarop oude socialisten met eeuwige waarheden de discussie over interventie inspringen is inderdaad sneu. Want er worden wel degelijk argumenten aangevoerd en die verdienen het om bestudeerd te worden. Met eeuwige waarheden leren we bovendien niets en wordt de dialectiek doodgeslagen.

Tayfun wijst op het verschil tussen Irak in 2003 en Syrië in 2013. Ik zal hier even verbatim een deel overnemen. Let van tevoren sowieso op de diepgang van deze opmerking: 'Assad heeft meer Arabieren vermoord dan Israël sinds 1948'. Dat slaat in als een bom.

'Maar goed, laat ik toch nog een poging wagen. Syrië in 2013 is geen Irak in 2003. Ik was tegen de militaire invasie in Irak. Die Amerikaanse inval sloeg helemaal nergens op. Ten eerste, zoals we allemaal weten, zijn er nooit massavernietigingswapens gevonden in Irak, hetgeen de aangevoerde reden was van Amerika om Irak binnen te vallen. In Syrië zijn massavernietigingswapens al meerdere keren gebruikt. Trouwens, je hebt geen chemische wapens nodig om massa's af te slachten, dat kan en gebeurt ook met conventionele wapens in Syrië: Russische Migs, helikopters en tanks voeren willekeurige bombardementen uit onder de bevolking. Hele wijken worden platgebombardeerd met het doel om mensen in het beste geval (sprekend vanuit een genocidale moraliteit) te doden of zodanig te terroriseren dat ze vluchten en nooit meer terugkomen.

Ten tweede vormde Irak in 2003 totaal geen bedreiging voor de regio. Het was een naar binnen gekeerd land, dat zwaar gebukt ging onder de sancties van de VN. We zien vandaag dat de Syrische burgeroorlog een overspill effect heeft in Libanon en Turkije. Het Syrische regime doet alles om aan de macht te blijven. Libanon is bijvoorbeeld nooit als een onafhankelijk land beschouwd en via Hezbollah heeft het regime zich altijd in de Libanese politiek gemengd. Dat werpt nu zijn 'vruchten' af, want Hezbollah’s tegenprestatie is een heuse militaire interventie in de Syrische burgeroorlog, waar mensen die nu zo tegen interventie zijn weinig reuring over hebben gemaakt.

Wat betreft Turkije is de politiek van het Syrische regime altijd steun aan de Koerdische PKK geweest. Nu Turkije onderhandelt met de PKK en eindelijk vrede lijkt te bereiken met de Koerden, speelt het Syrische regime de Alevitische en christelijke kaart (respectievelijk; het openlijk aanwakkeren van sektarische gevoeligheden via de Turkse oppositiepartij CHP (die een significante alevitische achterban heeft); het regime zinspeelt bewust op de angstgevoelens van de christenen door de horror van de Armeense holocaust uit 1915 op te rakelen, immers, "waren het niet de Turken die de Armeense genocide hebben gepleegd en die nu al die 'terroristen' van de FSA steunen?" Met andere woorden, dezelfde verdeel- en heerstactieken die het regime heeft overgeërfd van de Franse tijd (1919-1946) én intern gebruikt om overeind te blijven.

Last but not least, in 2003 was er in Irak geen burgeroorlog met meer dan 100.000 dodelijke slachtoffers (Assad heeft meer Arabieren vermoord dan Israël sinds 1948); meer dan 100.000 mensen die worden vermist (hoogstwaarschijnlijk dood of in overvolle martelkelders); 2 miljoen vluchtelingen in buurlanden en 6 miljoen internally displaced persons.'

Inderdaad, Irak lijkt niet op Syrië. Maar, dus? Dat brengt ons nog niet verder: het ontkracht slechts voor een deel de argumenten van de anti-imperialistische socialisten. Het is daarmee nog geen argument vóór interventie. Er zou verwezen kunnen worden naar andere oorlogen, maar hier is ook een gemengd beeld. Aan de ene kant zou men kunnen verwijzen naar Joegoslavië, waar (met veel goede wil) een interventie in zekere zin bijdroeg aan het beëindigen van een slachting.

Aan de andere kant zou men kunnen verwijzen naar de Tweede Wereldoorlog. De geallieerden voorkwamen niet een slachting, door de infrastructuur van de Holocaust te bombarderen (treinsporen): in plaats daarvan gingen ze meedoen aan de slachting, met als dieptepunten de bombardementen van Dresden en de kernbommen op Japan, waarvan bekend is dat deze waarschuwingsschoten waren in de richting van de USSR ter voorbereiding van de Koude Oorlog. Met dit als historische achtergrond zijn er toch wel zeer specifieke argumenten nodig waarom een interventie dus zou bijdragen aan het beëindigen van een slachting.

Dan is er nog een Pavlov-reactie die ik zie bij Tayfun zelf, namelijk, de activistische reactie. De activistische reactie bestaat uit het idee dat onrecht valt recht te zetten, altijd en dat dat ook de gezamenlijke verantwoordelijkheid is van activisten en, tsja wie niet, de mensheid in zijn algemeenheid. Waar een wil is, is een weg. Dit is geen ongezonde houding voor een socialist, maar soms lijdt het tot mijns inziens verkeerde conclusies, zoals het steunen van het idee van een interventie. Want soms is er gewoon geen mogelijkheid.

De activistische reactie heb ik in veel vormen gezien en gehoord. Zo was er een ramp in Birma, ik weet niet meer precies wat, een orkaan geloof ik. Vreselijk menselijk lijden, en het was op TV. Dus zegt een kameraad: wat gaat de IS hier aan doen? Ja weet ik veel, enorm tragisch: maar wat valt er aan te doen? Demonstreren tegen het weer? In dat geval zou je zeggen: eisen van de kapitalistische staat dat het een aantal boten volstouwt met tenten, kleren, eten en drinken, hoppa naar Burma en dat scheelt die mensen daar. Maar dat zou niet het lijden daar beëindigen. Want dat werd uiteindelijk voor een belangrijk deel veroorzaakt door factoren die buiten onze macht liggen: het gestoorde Birmese systeem zelf, dat een natuurlijke ramp een menselijke ramp maakte. Dat lag dus buiten onze macht: de middelen waren niet afdoende.

Maar dit bovenstaande verdraaid de situatie natuurlijk nog wel. Want het is niet zo dat wij burgers democratisch kunnen besluiten dat de staat dan belangenvrij een boot vol met goederen stuurt. Nee, ook dit is een werkelijke interventie. Hulp is altijd gebonden aan voorwaarden: onvoorwaardelijke hulp bestaat niet, omdat hulp een afhankelijkheidsrelatie creëert. Westerse regeringen zullen, zoals ze bij mijn weet bij alle hulp altijd hebben gedaan, politieke en of economische voorwaarden verbinden aan de hulp. Het steunen van die boot naar Burma, wat de meeste lezers bij de eerste lezing een goed idee gevonden zullen hebben, is dus steun voor een Westerse interventie.

Zo bezien is het dus onjuist om iedere interventie van de hand te wijzen: zo bezien moet je dus bij iedere interventie opnieuw beargumenteren waarom wel of waarom niet. Er is geen harde scheiding tussen bijvoorbeeld neokoloniaal militair ingrijpen in Afrika en progressieve ontwikkelingshulp aldaar, en de Nederlandse staat laat de twee bewust in elkaar overvloeien op het moment, door taken van defensie in het buitenland onder het kopje 'ontwikkelingshulp' te scharen.

Dus: wat is het uiteindelijke argument tegen westerse interventie in Syrië, uitgaande van de volgende doelstellingen: 1) Val van Assad bespoedigen 2) democratische en sociale ontwikkeling verstevigen 3) menselijk lijden verminderen ? Ik denk dat we hiervoor eerst nog een hele andere vraag moeten beantwoorden: kan de Syrische revolutie nog wel winnen? Dat is een beetje het hete hangijzer.

Het is een gevecht dat zeer onbevangen is aangegaan, dat is duidelijk. Er is een bekend marxistisch gezegde dat luid 'niets bloediger dan een verloren revolutie'. Dat is in dit geval helaas waarheid geworden. De macht om Assad om ver te werpen licht bij de werkenden en armen van Syrië. Maar nog voor dat zij in hun protesten zich goed en wel konden organiseren, en het regime voldoende aan legitimiteit en macht had verloren, greep Assad naar extreem geweld en duwde zo de revolutie naar het militaire vlak. En toen zat de revolutie, stomweg, in de shit. Toen was er geen mooie uitweg meer.

In mijn optiek was de revolutie toen nagenoeg verloren en was de kans dat hier onafhankelijke organisaties van werkenden de macht gingen grijpen nagenoeg verkeken. Het zou een bloedige burgeroorlog worden, waar beide kanten gruwelijkheden zouden begaan. De gifgasaanvallen zijn slechts één moment hier in. In zo'n burgeroorlog verdwijnen uiteindelijk ook tot op een bepaalde hoogte altijd noties van goed en kwaad, en spiegelen de kanten zich aan elkaar.

In de Nederlandse burgeroorlog, ook wel De Opstand genoemd, verdwenen ook noties van goed of kwaad, en werd het in zekere zin een wederzijdse slachting van machtswellustige blokken. De opstandelingen begingen gruweldaden, zoals standrechtelijke executies en plunderingen. Inwoners van de Zuidelijke Nederlanden schaarden zich in het begin van de 17e eeuw zo achter het bewind in Brussel, omdat die het best voor hun belang op leken te komen. Toen was de kans op een vereniging van Noord en Zuid nagenoeg bekeken, en daarmee de kans van een volledig slagen van de Nederlandse revolutie verkeken.

Maar tenminste was er toen een front, waarlangs men De Nederlanden kon opknippen in wat ongeveer Nederland en België zou worden. In Syrië is er geen front; er zijn niet twee partijen, maar vele. Het land opknippen zou slechts uitstel van executie zijn en wachten op nieuw conflict, afgezien van Koerdisch Syrië dat zich met Koerdisch Irak zou kunnen verenigen. De enige vrede zou een gewapende vrede kunnen zijn van die factie, die sterk genoeg is om alle andere er onder te houden. Dat is ofwel Assad met de steun van Iran en Rusland, ofwel bepaalde delen van de oppositie met de steun van de VS en hun bondgenoten. Hoe dan ook verliezen dan de werkenden, want de winnaars zullen van de situatie gebruik maken om Syrië te hervormen naar hun wensen, en oppositie de kop in te drukken. De oorlogsschade is niet ongedaan en de doden komen niet meer tot leven.

En dus is er stomweg geen oplossing, en zeker niet een waar wij voor kunnen demonstreren in de hoop dat de regering die uitvoert. Het beste zou nog zijn dat onze regering zich afzijdig houdt, en dat we als socialisten solidair zijn met werkers en socialisten die zich organiseren in Syrië, in de hoop dat zij iets van de organisatie overeind kunnen houden; dat we proberen wapentransporten richting de oorlog in Syrië tegen te houden, om een verdere escalatie tegen te werken. Ondanks onze Pavlov-reactie, dat er voor ieder probleem een oplossing is en dat het onze verantwoordelijkheid is om daarvoor te zorgen.

zaterdag 2 februari 2013

De grachtengordel: ontstaan uit bouwfraude

Men neme een willekeurige bestuurder of politicus, en klutst die flink door elkaar. Naar smaak zout toevoegen. Gooi het geheel bij een groot prestigeproject, even laten rijzen en dan in de oven op 180 graden. Na een half uurtje heeft u gegarandeerd een overheerlijke oud-Hollandse bouwfraude. Een beetje van jezelf, een beetje van Maggi.

De groei van Amsterdam. In 2013
herdenken we de westelijke 'derde uitleg'
Zonder geinen, 2013 wordt het jaar dat we van alle kanten bestookt gaan worden met herdenkingen die op nationalistische onzin rusten. Het koninkrijk bestaat 200 jaar, de grachtengordel 400 jaar, enzoverder. Nu bestaat het koninkrijk eigenlijk 207 jaar, en hieronder valt te lezen dat er ook aan de datum van de grachtengordel te tornen valt. Maar da’s niet zo boeiend. Wat wel leuk om te vertellen is dat die grachtengordel gepaard is gegaan met een bouwfraude zo groot dat Eelco Brinkman er jaloers op zou worden. Echte, onvervalste, oud-Hollandse bouwfraude. Maargoed, dat soort dingen hoor je natuurlijk niet bij de officiële herdenkingen. Het is allemaal geweldig. Wie het gelach betaalde, daar gaat het niet over! De gemeente wil mijn stad nog meer kunnen verhoeren aan toeristen (vandaar ook die vreselijke I Amsterdam en It’s Amsterdam! derrie), dus wordt groot uitgepakt met de herdenking. Maargoed, hier dus even ouderwets aan de poten van nationalistische en inmiddels ook commerciële mythes zagen.

‘Hoe schitterend ook het tafereel moge zijn, dat onze Gouden Eeuw ons voor oogen toovert, toch is het waarlijk niet alles goud wat ons in die dagen tegenblinkt! Zelden oefent een tijdvak van buitengewonen materieelen voorspoed op een volk een veredelenden invloed uit. En allerminst was dit het geval in de wilde jeugd van onze vrijgevochten natie, die zich in ’t goede en ’t kwade vrijelijk naar eigen goesting uitleefde […] Wilde speculatie en dobbelzucht vierden hoogtij’, 
schreef de Johan Elias in 1923; ambtenaren deden nogal eens grepen uit de kas, of speelden dergelijke spelletjes met het geld dat hen was toevertrouwd, dat ze in het geheel failliet gingen. Waarmee ik niet wil zeggen dat het hier corrupter was dan elders, daar heb ik geen flauw benul van.

Maar corrupt was het allemaal wel. ‘Eerlijke handel’ en oneerlijke handel staan elkaar dan ook zo dicht tot elkaar, dat waar de één is, de ander nooit ver is. Wat wel blijkt uit de ‘eerlijke handel’ in Oost en West-Indië, waar de Gouden Eeuw vaak op tragische wijze tot gereduceerd wordt. Wat de VOC ‘eerlijk’ tegen torenhoge prijzen verkocht in Amsterdam dankzij hun monopolie, had ze (simpel gesteld) werkelijk eerst gestolen of via onvrije arbeid verkregen in de Oost. Het gebeurde echter ook dichter bij huis. Wat nu volgt is een aparte manier van er naar kijken, maar er is geen woord van gelogen: Willem van Oranje was een ketterse roverhoofdman. Toen hij politiek zijn zin niet kreeg, gaf hij vrijbrieven aan zekere fundamentalistisch-calvinistische types om te roven, plunderen en moorden. Die noemde men Watergeuzen, en zij richtten grote terreur aan. Dit soort beleid en dit soort handel was dus doodnormaal; goed en fout liepen in het openbaar bestuur en de koophandel door elkaar.

Amsterdam was ook niet onbekend met fraude. Sterker nog, er was hier zo veel fraude dat het in 1580 de toorn van de Generaliteit en Prins Willem uitlokte. Die Amsterdammers hadden tussen 1572 en 1578 zich als enige grote stad in Holland trouw aan de koning gehouden. De Prins was Amsterdam zeer goedgezind (zoals iedere heerser in dit land voor en na hem), en niet lang nadat Amsterdam overging van Konings- naar Prinsgezind in 1578 bezocht hij de stad officieel, in 1580. Een enorm groots publiek feest werd voor hem georganiseerd. Dus alles koek en ei, zou je zeggen. Maar, nee, Amsterdam sloeg meteen na 1578 zodanig aan het frauderen met de zgn. ‘konvooien en licenten’ (een belasting op zeevaart), dat de Prins in hetzelfde jaar als dat grote publieke feest oorlogsschepen het IJ in stuurde om Amsterdam te dwingen! Uiteraard had Amsterdam zoveel lak aan alles en iedereen dat het gewoon met frauderen doorging. Want Amsterdam is Amsterdam, en bovendien is Amsterdam een geweldige vesting, dus kon de Prins z’n scheepjes terugtrekken.

Hoe dan ook, hoe corrupt en frauduleus Amsterdam ook toen was, nog corrupter was de generatie die aan de macht was ten tijde van de bouw van de grachtengordel, meldt ook Elias. Hun grootste succes is wat Amsterdam dit jaar viert: in 1613 zou men aan de grachtengordel begonnen zijn, dus 2013 is 400 jaar. Een redelijk arbitrair jaartal zou je denken: de vergunning was verkregen in 1609 dus men was er al veel langer meer bezig, maargoed. In 1611 komt de deze kerkpartij dus meer in het zadel. Elias: 
‘De stand, waartoe zij behoorden, nam er een bevoorrechte positie in. Zonder veel moeite konden zij zich door behulp van invloedrijke verwanten een eereplaats laten inruimen, die hen in staat zou stellen aan hun ambitie of hun hebzucht den ruimen teugel te vieren. Dies staken geldzucht en ambtsbejag driester het hoofd op. Hooft [Cornelis Pietersz. Hooft, politicus, vader van schrijver P.C. Hooft - RL] klaagt reeds over „de grote verhoginge van sommiger heeren presentiën [presentiegeld – RL], daer men nu onlangs van heeft vernomen; twelck ick oock mene dat beter nagelaten hadde geweest, om te min oorsaek te geven en dye bedieningen [aanstellingen – RL] te doen ambiëren ende nichtgen ende neefgens daermede te beneficieren”’.

Maar laten we niet te vlug oordelen. Zijn zij, het die de bron van de corruptie rondom de grachtengordel? Nee, het bleek de kliek die tot ongeveer 1611-1615 aan de knoppen zat. Onder de familie Oetgens resideerde de stad sinds 1585, ook die verdeelden de posten en lusten onderling. Inderdaad noemt onze vrijwillige gemeentearchivaris ook hen ‘schaamteloze uitbuiters’. Met name de hoofden van de familie, de zwagers Cromhout en Oetgens, waren ‘berucht om hun hebzucht’ en hun ‘eygensoeckentlickheydt’, oftewel nepotisme. Baas van het hele project vanaf 1609 was Frans Hendricksz. Oetgens, dikwijls burgemeester en ‘Stadsfabriekmeester’ (baas openbare werken). We citeren uitgebreid Elias: 
‘Met zijn zwager Burgemeester Barthold Cromhout, den Schepen Jonas Cornelisz. Witsen, — een Calvinist, die in 1613 als ouderling in den Kerkeraad zat! — en een bevrienden koopman Dirck Claesz. van Sanen had hij, vertrouwende op „de veelheydt van de personen van haere maechschap [familie - RL] en alliance, dye totte regieringe zijn beroepen”, een plan bedacht om gezamenlijk uit deze stadsuitbreiding ten eigen bate munt te slaan. Al het land buiten de Haarlemmerpoort, buitendijks, was door hen in stilte tegen lagen prijs opgekocht, met het doel om het te gelegener tijd voor grof geld aan de stad over te doen. Toen eenmaal de zaak van den uitleg in de Vroedschap [‘gemeenteraad’ – RL] beklonken was en het er voor de drie „samenzweerders” om ging uit hun manipulatiën de meestmogelijke winst te trekken, spanden niet alleen zijzelf maar ook hun naaste bloedverwanten alle krachten in om deze speculatie te doen gelukken’.

Ten behoeve van deze fraude werden vervolgens ambtenaren en bestuurders gechanteerd. Oetgens, die in 1612 net als in 1611 burgemeester was, zat zelf de commissievergaderingen voor over de uitbreiding. Een relatief onafhankelijke ambtenaar aldaar verving hij door een vriend die ook grond bezat buiten de poort. Naar aanleiding van dit incident trokken anderen zich terug uit de commissie, maar Oetgens kon doorgaan. Maar het werd nog fraaier; Oetgens en Cromhout zetten de vroedschap danig onder druk dat ze hen een voorstel moesten doen om de grond niet aan te kopen maar te huren. Zo zou de stijging van de grondprijs niet de stad, maar de speculanten ten goede komen. Andere burgemeesters (het waren er altijd vier) die protesteerden werden simpelweg weggepromoveerd. Ook werd dit angstvallig stilgehouden voor de Amsterdammers zelf: die hoorden pas voor het eerst over dit plan van 'melioratie', in een keur van 15 januari 1615, 2 jaar na het begin van het graafwerk! Onderhand speculeerden uiteraard nog vele anderen mee: stukken land gingen van hand tot hand. In 1615 ook waagden Oetgens en Cromhout zich zelfs er aan, om te klagen dat de prijs die er stond voor hun land, en de huur, te laag was. Ze kregen hun zin, de prijs steeg verder, en ging wel 7-8 keer over de kop!

Maar ze overspeelden nu hun hand, en de stad kwam nu mogelijk voor onverteerbaar hoge kosten te staan. De rechtzinnige Calvinisten van de kerkepartij onder Reinier Pauw spanden samen met de gematigden (ook wel Waggelmussen) om de libertijnen er uit te wippen. Via veel getouwtrek, een hoge rechtbank, enzoverder, werd de prijs nu ernstig naar beneden bijgesteld voor de niet reeds doorverkochte stukken land. Alsnog zijn Cromhout en Oetgens hier steenrijk van geworden, en ze hadden met eerdere handel in deze al goed geboerd, maar ze waren politiek haast uitgespeeld. De directe nazaat van deze fraudeurs probeerde nog tot 1650, vol van rancune, weer in het burgemeestersambt te komen, maar niemand vertrouwde hem werkelijk, vanwege de eerder gepleegde fraude. Het bleef jaren en jaren als een spook over de politiek hangen. Nu waren dus nieuwe mannen aan de macht gekomen: het was nu de beurt aan een ander, om te mogen frauderen.

En zo valt er nog véél meer af te dingen op de officiële lezingen van de geschiedenis.

Overigens viel de herdenking 100 jaar koninkrijk in 1913 samen met het begin van het moderne toerisme in Amsterdam. Zie Ons Amsterdam van vorige maand. Dus we kunnen ons borst maar nat maken voor dit jaar.


Facebook spam is de ultieme vrijheid 
Facebook spam is de ultieme vrijheid 

woensdag 17 oktober 2012

Dood aan de monarchie deel 1: Oranjes en monarchie zijn niet Nederlands

De Rode Lynx vindt de monarchie helemaal niets. Slampampers, dat zijn het nu, tirannen, dat waren ze vroeger. Dit is het eerste deel uit wat ik een serie wil maken. Hierna zal ik per aflevering de afzonderlijke Oranjes de grond in boren. In dit eerste deel twee punten. Ten eerste, de Oranjes zijn niet Nederlands. Ik ben helemaal voor immigratie en vind het idee van ‘de natie’ onzin, maar dit ligt anders bij een ‘oer-Nederlands verschijnsel’ als ons koningshuis. Hun claim rust op hun afkomst en op de natie. Het is dus vreemd als zij voor geen meter uit Nederlanders bestaan. Te meer aangezien het vaak de monarchistische rechtsen zijn die beperkingen op de immigratie willen. Ten tweede: de monarchie is een door de dictator Napoleon opgelegde politieke structuur en past geheel niet bij de dominante politieke traditie van de Gouden Eeuw, de eeuw waarop de Oranjes hun (ook nog eens foutieve) claim op het koningschap baseren.

De natuur geeft het voorbeeld: schijt aan de Oranjes
Laten we even de afkomst er bij pakken van Willem-Alexander Claus George Ferdinand, de huidige Prins van Oranje, tot aan de vader van Willem van Oranje, de Zwijger. Ik volg de mannelijke lijn tot aan de afschaffing van de Salische wet[1]. Willem-Alexanders vader was een Duitser. Zijn grootmoeder was ook getrouwd met een Duitser. Diens moeder was getrouwd met een Pruis[2]. Diens vader ging met een Waldeckse.[3] Diens vader ging met Russin. Diens vader ging met een Pruisse. Diens vader ging met een Hanovers-Engelse.[4] Diens vader (we hebben het inmiddels over begin 18e eeuw) was van de een Friese tak en ging met een Hessense.[5] Diens vader, ook van de Friese tak, ging met een Anhalt-Dessause.[6] Diens vader, ook van de Friese tak, ging zowaar met een in de Verenigde Provincën geboren vrouw, van de later uitgestorven tak Oranje-Nassau.[7] Diens Nassause vader legde de basis voor de Friese tak, en ging met een Nedersaksische. Diens Nassause vader ging met een Beierse. Nou, diens vader was dus de Nassause Willem de Rijke. Die kreeg met Juliana zu Stolberg een kind genaamd Wilhelm, Prinz zu Oranien und Graff von Nassau-Dillenburg, later bijgenaamd De Zwijger. In Nederland noemen we hem vaak Willem van Oranje. Willem van Oranje was de oudere broer van de stamvader van de huidige Oranjes.

Dus wat voor afkomst heeft Wim-Lex? De Oranjes zijn de meest allochtoonse familie van Nederland. Wat zou je toch als xenofobe rechtse monarchist hier van moeten vinden? Willem-Alexander is door en door Duits van afkomst. Dit gaat meer dan 450 jaar terug. Amalia, zijn eerste dochter, kreeg hij met een Argentijnse. Wat ook redelijk ver af ligt van Volendam. Ze komen overal vandaan eigenlijk, behalve Nederland. Waarom doet dit er toe? Als je gewoon iemand bent zoals jij en ik dan maakt het me geen reet uit waar je vandaan komt. Bij het koningshuis ligt dat anders. Zij claimen een troon op basis van hun afkomst en daarmee is hun afkomst van belang. Het zijn absoluut geen Nederlanders en stammen ook niet af van Willem van Oranje. ‘Willem van Oranje had de Nederlanden geleid naar de vrijheid!’ In een volgend deel van deze serie kom ik daar op terug. Op basis van deze claim is Beatrix nu de inhalerigste, gierigste uitkeringstrekker van het land. Beatrix stamt alleen dus niet van Willem van Oranje af. Jammer voor je meid, inleveren dat geld, je claim is ongefundeerd.

Monarchie is on-Nederlands

Ten tweede, over de monarchie. In de tijd van Willem van Oranje tot aan Willem V waren er grofweg twee belangrijke politieke stromingen in Nederland. De Staatse, de libertarische, republikeinse, gelieerd aan het meer vrije calvinisme; en de Orangistische, gelieerd aan de strenge calvinisten, maar ook republikeins. Wat zeg ik nou, beide republikeins? Ja. De eerste stroming wilde géén stadhouder, of zo min mogelijk invloed voor de stadhouder. De tweede wilde een ‘eminent hoofd’ voor de Republiek der Verenigde Nederlanden, die bovendien de reformatie diende te beschermen en uitbreiden. De eerste wilde geen erfopvolging in het stadhouderschap. De tweede wilde wel een erfopvolging in het stadhouderschap. Niemand wilde een koning.

Er is een cruciaal verschil tussen een koning en een stadhouder. Het woord stadhouder heeft niets te maken met ‘steden hebben’, wat vaak ten onrechte wordt gedacht. Het woord is synoniem aan het Franse[8] lieutenant, dus lieu en tenant: plaats houder. Plaatshebber, houder, plaatsvervanger. Stad is hier ‘plaats’: de stadhouder is de plaatsvervanger van de heer, graaf, hertog, koning of keizer. De positie van de stadhouder was ontleent aan iemand anders, die het (via via) van god heeft gekregen. Hij vervulde twee functies: als gouverneur, en kapitein-generaal van het leger, in het gebied waar hij stadhouder is. Vooral van dat laatste ontleende de stadhouder zijn positie: zijn macht in het leger. Een koning is een soeverein. Een stadhouder is in principe een ambtenaar.

Stadhouder is daarmee een veel veranderlijker positie dan koning. Diens positie is godgegeven en hij is in principe de baas over alles in het land. Dus is alles in Engeland van  de Engelse koning, althans pro forma (nu nog). In Frankrijk kon Lodewijk XIV stellen dat hij de staat was. De stadhouders in de Nederlanden hadden bij lange na niet zulke macht, alhoewel zij zelf maar al te graag monarch wilden worden. Daarom hechtten ze zoveel aan hun Prinsdom Oranje, want dan waren ze allicht Prins en stonden ze boven de Hertogen, Graven etc. Daarom veroverde Willem III zo graag Groot-Brittannië in 1688. Dan was hij koning. Maar zelfs op de momenten dat de Oranjepartij zeer machtig was, zoals in het rampjaar 1672, was er geen grote roep om een Oranjemonarchie. Dit paste ook geheel niet bij de Nederlandse politieke cultuur zoals wij lezen bij de wetenschappers Velema en Kossmann.

Dus wanneer kregen wij een koning? Napoleon, zogenaamd erfgenaam van de Franse Revolutie, de gestoord-geniale dictator, legde de monarchie de Nederlanden op. Zijn broer Lodewijk Napoleon kreeg de honneurs en de soevereiniteit. Deze koning kon pas soeverein worden omdat de soevereiniteit geroofd was, van de vele lokale plekken waar die eerst gehouden werd, door de bezetters. Het meest trotse symbool van republicanisme in Nederland, het echte stadhuis van Amsterdam, nam dictatorsbroer in. Dit werd ‘het paleis op de Dam’. Willem I, zoon van de laatste stadhouder Willem V, kreeg vervolgens in 1813 door de antinapoleontische machten de soevereine macht over de Nederlanden toebedeeld. Er was dus geen ‘echte Nederlandse’ ontwikkeling die aanzette tot het koningschap. Het is ons opgelegd. Imperialistische rovers hebben de soevereiniteit gestolen en onderling verdeeld, uiteindelijk kwam het bij een Oranje terecht.

Sterker nog, als er al een relevante Nederlandse ontwikkeling was, dan valt die van de jaren ’80 van de 18e eeuw te noemen. De patriotten bedreigden toen zeer ernstig de positie van stadhouder Willem V, een totale mislukking van een stadhouder. Die was niet bij machte zichzelf te verdedigen, hij had er de aanhang niet voor. Dit vadsige dronken Oranjezwijn wist dat hij ten val zou komen. Gelukkig was hij getrouwd met een dame die nauw verwant was met de Pruissische koning Frederik de Grote, een militaristische despoot. Kortweg lieten die watjes van een Oranjes de Pruissische militaire macht hun positie redden. Heel de Republiek werd snel veroverd (behalve Amsterdam, uiteraard [kuch]). Als tegenprestatie werd van de dankbare inwoners verwacht een grote som geld op te hoesten, waarmee Frederik de Brandenburger Tor liet bouwen.

Willem I, de eerste koning, bleek al gauw na 1813 ook een te indringend en centralistisch vorst voor de Nederlanders. Zijn krachtige beleid liep op veel weerstand, die ruste op oude tradities en structuren. Willem II leverde vervolgens in 1848, bang voor de massa’s, al een groot deel van zijn macht in. Maar daarover later meer.

Samenvattend: 1) Oranjes zijn geen Nederlanders 2) hun claim slaat nergens op want ze stammen niet af van Willem van Oranje 3) de monarchie is een van buiten opgelegde structuur die niet past bij de toenmalige politieke cultuur.

Conclusie: weg met de Oranjes, weg met de monarchie!




PS. Wat ik me net bedenk. Wat nog meer belachelijk is aan dat de Oranjes zo veel uit immigranten bestaan is, is dat nog meer dan Wilders het Beatrix is die betrokken is geweest bij iedere racistische wet. Iedere wet wordt namelijk uitgevoerd (sinds 1980) uit naam van Beatrix. Zij heeft voor iedere beperking van immigratie persoonlijk getekend.



[1] Een goeddeels verzonnen verschijnsel gebaseerd op de mythische ‘Salische Franken’, de Franken afkomstig uit Salland (nu Overijssel). Deze Nederlandsstalige (Oudlaagwestfrankisch – bekend van de uitspraak haþuþȳwas ann kusjam logūns ) stammenconfederatie zou onder Clodevec vanuit Toxandrië de basis hebben gelegd voor het Frankische rijk, wat de basis werd voor haast alle Europeese monarchiën. Hun Salische Wet bepaalde dat alleen mannen een kroon mochten erven. Maar dat voert wat ver. Punt is dat deze voetnoot me de ruimte geeftom anekdotisch uit te wijden èn onbegrijpelijk Oudgermaans op de stek te zetten. De reden dat de Salische Wet in de negentiende eeuw onmogelijk relevant geweest kon zijn is omdat Holland al in midden 14e eeuw een vrouwelijke heerser had, net als Brabant begin 15e eeuw.
[2] Pruisen, ligt nu in Duitsland.
[3] Waldeck-Pyrmont, ligt nu in Duitsland.
[4] Hanover ligt nu in Duitsland. Het Hannoverse huis had Groot-Brittanië geërfd van de Nederlandse Willem III omdat hij faalde kinderen te krijgen.
[5] Hessen, ligt nu in Duitsland.
[6] Verassing: dat ligt nu in Duitsland.
[7] Er zijn geen legitieme mannelijke nazaten van Willem van Oranje die verder hebben gefokt na Willem III. Via een ingewikkelde constructie, een dame in de zoveelste lijn, via een Friese tak, is het dat ‘Oranje-Nassau’ de stadhouderlijke familie is gebleven. Maar die bestaat dus eigenlijk al 306 jaar niet meer.
[8] En daarmee ook aan het woord in het verbasterde Frans, Fries en Noors genaamd ‘Engels’. Grappig hoe de Engelsen een hekel plegen te hebben aan Fransen, terwijl zoveel in Brittenland afstamt van Franse zaken. What’s in a name? Hun eilandengroep heet ‘Great Britain’. Dit komt van het Franse onderscheid dat gemaakt wordt tussen ‘Petit Bretagne’, dat wij kennen als Bretagne en ‘Grande Bretagne’ oftwel Great Britain. Echt, je zal maar een nationalist zijn, als nationalisme altijd gebaseerd is op lucht en leugens.

vrijdag 20 april 2012

Het verdriet van Antwerpen

Nationaal drama de Hedwige polder. Den Haag wil de dijken doorsteken! Hansje Brinker is al opgepakt! De polder moet onder water als consequentie van een verdrag met België, dat draait om de haven van Antwerpen. Dat gaat in tegen de Volksaard van De Zeeuw! En we gaan toch zeker die vermaledijde Belgen niet helpen, laat die schepen naar Amsterdam Rotterdam gaan! Wat is hier aan de hand? Wat is zin, wat is onzin?

De Hedwigepolder, wie kent hem niet? Het Nederlandse deel is wel drie vierkante kilometer groot en met één bewoond huis (Wikipedia), maar dan wel een Nederlands huis hè! Amaai zeg. De schaal van problematiek is dus zeer beperkt. Het is verleidelijk op basis hiervan de hele kwestie terzijde te schuiven als weer een zoveelste afleidingsmanoeuvre van de politici. In plaats van de miljardenbezuinigingen, crisis, armoede etcetera gaat het over een ondermaats en amper bewoond weiland. Echter ga ik er hier een principekwestie van maken met lange historische wortels.

Laten we beginnen bij Antwerpen. Deze stad was ooit het middelpunt van de De Nederlanden. Banaal voorbeeld: de ij-klank, het meest bekend uit Amsterdam, komt uit Antwerpen. Totdat de Antwerpenaren de ij-klank  ontwikkelden werd ‘ij’ uitgesproken als ‘ie’. Stel je voor dat dat nogsteeds zo zou zijn! Naast deze uitspraakkundige fijngevoeligheid was Antwerpen voor de 80-jarige oorlog dé handelsmetropool van West-Europa.

Dan nog iets. De opstand van de Nederlanden tegen Spanje was voornamelijk een opstand van mensen uit wat nu België heet. Willem van Oranje? Belg. Guido de Brès,toenmalig belangrijkste Nederlandse christelijke schrijver? Belg. Marnix, schrijver van het Wilhelmus? Belg. Belg Belg Belg Belg enzoverder. Aldaar begon de beeldenstorm, daar was de revolutie, België was the place to be als opstandige Nederduitse jongeling. Maar de oorlog werd daar verloren. Rijke Belgen kwamen en masse (600.000 tijdens de oorlog) naar het Noorden. Wat de Nederlandse Republiek vervolgens met de Zuidelijke Nederlanden deden, de bakermat van hun cultuur, geloof, welvaart en vrijheid, is simpel: “fuck the fucking fuckers!”, zei landsadvocaat Johan van Oldenbarneveldt.

De haven van Antwerpen werd afgesloten. Het aantal inwoners halveerde. Antwerpen werd niet veroverd, of bevrijd (afgezien van een paar halfslachtige pogingen). Want dan zou het Amsterdam naar de kroon kunnen stijgen. Nee, Antwerpen moest door de Spanjaarden getiranniseerd, en de Hollanders verpauperd blijven. Aldus was de ooit zo trotse stad vernederd. Belgïe (De Spaanse Nederlanden, later de Oostenrijkse Nederlanden) werd later een militair bolwerk van de Republiek, in een poging de machtige Franse koningen tegen te houden.

De Fransen echter trapten in 1792 de Hollanders uit de Oostenrijkse Nederlanden en Antwerpen werd Napoleons ‘pistool gericht op Engeland’. Hij liet de haven ontwikkelen. De negentiende eeuw was een bloeiperiode voor België, terwijl Nederland achterbleef. De haven van Antwerpen bloeide, bevrijd van de Hollanders, op. Alhoewel, bevrijd van de Hollanders­? Nee, eerst in 1815 hoorde België nog bij het Noorden, het zou zich nog vrij moeten vechten in een oorlog. Want de grote machten hadden van wat nu de Benelux is het Koninkrijk der Nederlanden gemaakt. Pas in 1839 was België’s onafhankelijkheid helemaal geregeld. 

De Prins van Oranje voert het leger aan tegen de Belgen in 1831
De groeiende haven van Antwerpen was van doorslaggevend belang bij de onderhandelingen over de onafhankelijkheid van België. Nederland eiste Limburg en kreeg het oostelijke deel, alhoewel de Limburgers liever bij België wilden. Nu was de verbinding van Antwerpen naar het industrialiserende Ruhrgebied een stuk lastiger geworden. Dus bedong België de aanleg van de IJzeren Rijn: een spoorweg naar het Ruhrgebied. Het duurde nog decennia voor de Nederlanders dit aanlegden, wat bepaald Antwerpen niet hielp. In 1991 is het Nederlandse deel buiten gebruik gesteld. België wil het weer open hebben, maar Nederland werkt wederom tegen. Onze vriendelijke zuiderburen moesten zelfs naar een internationaal gerechtshof gaan om Den Haag te dwingen. In 2005 was er de uitspraak: de IJzeren Rijn moet open. Anno 2012 is deze nog niet open. Prorail zegt dat de Belgen eerst het spoor moeten verbeteren; wat een vreemd gevoel voor humor hebben ze bij Prorail.

Belangrijker was dat Nederland in 1839 Zeeuws-Vlaanderen behield. Zo controleerde Nederland de Westerschelde en de route naar Antwerpen. Volgens het onafhankelijkheidserkenning van 1839 moet Nederland de toegang tot Antwerpen garanderen. Dus als de Schelde verzandt, moet dit uitgediept worden, logischerwijs. Of als de schepen groter worden, wat al sinds jaar en dag zo is, dan moet de Schelde ook uitgediept worden. Eerst konden echt grote schepen Antwerpen niet aandoen, en gingen naar Rotterdam. Nederland heeft dus een belang er bij hier zo moeilijk mogelijk over te doen. In 2010 is het daadwerkelijke verdiepen daadwerkelijk afgerond.

Het is te hopen dat dit wat technische verhaal je niet verveeld heeft. Het zal nu weer over iets anders gaan.

En dan is er dus nu de Hedwigepolder. Daar doet men dus nu heel moeilijk om, net als men weer moeilijk doet over de IJzeren Rijn. Het mag duidelijk zijn dat dit gelazer over dit amper bewoonde, minuscule poldertje, een grote historische kontekst heeft: het ondermijnen van Antwerpen ten behoeve van Amsterdam en Rotterdam. Er is echter nog wel één ding dat over de Hedwige gezegd dient te worden: hoezo is het erg een stuk onder water te zetten, eigenlijk?
Zeeland is een lappendeken van water, land, water dat land is geworden en land dat water is geworden. Het is een heel dynamisch kustgebied. Zo ligt Zeeland bezaaid met tientallen verdronken dorpen. De Hedwigepolder is onderdeel van, of ligt tegen (het hangt er vanaf hoe je het bekijkt), het Verdronken Land van Saeftinghe. Dit was 450 jaar geleden een welvarende polder, die deels ondergelopen is, deels expres onder water is gezet. Nu is het een prachtig en belangrijk natuurgebied. De Hedwigepolder is in 1907 drooggemaakt. En dan gaat dit stukje nu weer terug naar de natuur, zoals zo vele stukjes Zeeland eerder. Wat zou het? 

En dan is het hier nog niet eens gegaan over de stevige nationalistische hype die hier rondom georganiseerd wordt.