DEZE SITE IS VERHUIST

Posts tonen met het label economie. Alle posts tonen
Posts tonen met het label economie. Alle posts tonen

woensdag 14 augustus 2013

Het grote succes van de Nederlandse regering: de economie

Weinig mensen zullen inzien dat de Nederlandse regering de meest succesvolle regering van Noord-Europa is, vooral als het gaat om de economie. Immers, de economie krimpt toch? Ik zal hier uitleggen waarom dit gebaseerd is op een ouderwetse misvatting. Een opvatting die ons als links bovendien tegenwerkt.

Het idee dat er 'een economie' is, de nationale economie, is achterhaald. Het is al lang niet meer zo dat politieke partijen Keynesiaans denken en doen: nee, er is nu een ander beleid, het neoliberale. Hierin is er geen nationale economie, maar is de overheid werkelijk geïnteresseerd in de BV Nederland, en hoe de rest hier aan dienstbaar gemaakt kan worden. De staat is zo niet geïnteresseerd in hoeveel geld er rondgaat in Nederland, maar in de winstmarges etc. van de bedrijven, hun gezondheid. 'De economie' wordt echter gemeten aan de hand van die oude normen van de nationale economie: hoeveel gaat er rond in Nederland, wat is het Bruto Nationaal Product?

Het meest nabije succesmodel is Duitsland. Duitsland was echter niet altijd die bloeiende economie die het de afgelopen jaren was, het was een aantal jaar geleden anders.(1) Duitsland heeft jarenlang de lonen en sociale uitgaven gedrukt om de winstmarges van de BV Duitsland omhoog te kunnen krikken. In dat proces werd het Duitse BNP jarenlang gedrukt: zowel de staat als de werkenden hielden de hand op de knip. Duitsland werd publiekelijk afgebeeld als mislukkeling, en dit werd gekoppeld aan de vraag of de moderne samenleving dan misschien faalde: lag het aan de buitenlanders en of de Oost-Duitsers? Maar de Duitse heersende klasse kneep in z'n handen. Want ze wisten dat het ze lukte, met de ijverige steun van de Duitse sociaal-democraten onder Schröder.

Langzaam werd de BV Duitsland telkens competetiever, tot het uiteindelijk exporteerde, exporteerde, EXPORTEERDE! Duitsland hoeft qua export slechts China voor zich te dulden: het is eigenlijk der Exportweltmeister. Kijk maar hoe import en export uit elkaar groeiden. De Nederlandse regering wilt precies dit truukje flikken, en het lukt. Lonen stagneerden al maar nu is Nederland echt de winstmargesopkrikmeister, melden de Britse media. De Britse heersende klasse wist de lonen sinds 2010 met 5,5 procent te drukken. In Nederland daalden de lonen met 6 procent; alleen in Portugal en Griekenland ging het nog verder omlaag. In Duitsland gingen de lonen met 2,7 procent omhoog. Verder weet de Nederlandse staat al jarenlang de lasten te drukken voor de bedrijven. Het effect van deze bezuinigingen is dat de nationale economie niet groeit, maar de export wel stevig gegroeid is sinds het begin van de crisis.

Linkse mensen houden veelal van Paul Krugman, omdat die altijd weer iets weet te zeggen tegen bezuinigingen. Zijn Keynesiaanse argumenten gebruiken wij tegen de bezuinigingen. Nu gaat hij recht tegen de Nederlandse regering in. Maar hij heeft er geen kaas van gegeten. Keynesianisme is achterhaald. We leven onder het neoliberalisme. Krugman heeft geen antwoord voor de problemen van vandaag, net zoals dat de SP geen antwoord heeft. Het is heel simpel. Er zijn twee uitwegen uit de crisis, de kapitalistische, en de socialistische. De kapitalistische uitweg is de Duitse uitweg. De industrie bloeit, maar de werkende klasse betaald: er zijn nu bijvoorbeeld veel 'ein euro jobs', geïntroduceerd door de sociaal-democraten. Er is dus geen 'nationale' bloei. Samsom en Rutte willen precies dit. De socialistische uitweg is nooit een stap terug in de tijd, terug naar de jaren '50, terug naar Keynes. Socialisme is altijd vóóruit, de enige uitweg is het geheel en al vernietigen van het kapitalistische systeem dat ons nu al jaren gevangen houdt in crisis. Een andere uitweg bestaat er niet, een andere uitweg is dagdromerij!

Waarmee ik niet wil zeggen dat socialisten niet zouden moeten vechten voor het behoud van rechten, of voor Keynesiaanse maatregelen. Hoe zullen ooit de werkende mensen socialisten vertrouwen, als ze niet in het hier en nu bewijzen dat ze hard willen vechten voor de belangen van werkende mensen! En dat gevecht in het hier en nu, dat is een gevecht binnen de grenzen van het systeem. Dus dat leidt ons tot een probleem: het gevecht dat we voeren leidt niet 1-2-3 tot een werkelijke uitweg, laat staan een socialistische uitweg, uit de economische crisis, en uit onze persoonlijke crises. We zullen ook eenvoudigweg het crisisbeleid niet kunnen verslaan zolang we onder het kapitalisme zijn. Maar door dat gevecht aan te gaan kunnen werkende mensen leren hoe het werkelijk in elkaar zit, dat er niet zoiets is als een 'nationaal' belang, maar alleen het belang van hunzelf, hun collega's en andere werkers, samen tegen de bazen n de regering. Daarom moeten socialisten daar ook zijn, in de gevechten in het hier en nu, om dat uit te kunnen leggen. Wat daar logisch uit volgt is dat ons verhaal niet moet suggereren dat gevestigd links (van Keynes tot Krugman) werkelijk een antwoord heeft op de crisis. Dat hebben ze niet. Het enige antwoord ligt in de werkende mensen zelf besloten, en dat moet ons project worden.

Daarom is het goed dat we de straat op gaan op 21 september, tegen de bezuinigingen. Het zal niet groot worden. Maar dit is een gevecht dat socialisten aan moeten gaan. Maar denk niet dat dit gaan winnen. Er zullen weer oproepen zijn als 'Wij willen/gaan de crisis niet betalen'. Duh dat je het niet wilt, maar de werkelijkheid is dat we de crisis al lang betalen. Er zullen weer oproepen zijn 'laat dit vooral een eerste moment zijn, nu moeten er meer acties volgen'. Dat hebben we ook vaker gehoord. Wat mij betreft mogen er wel eens wat vaker dingen geroepen worden die we echt waar kunnen maken. Al die manko's daargelaten, zoals die er ook waren op al dit soort protesten als Omsingel de bank en Rekening Retour, is het gewoon goed dat we gaan. Ik hoop dat iedereen die dit blog een beetje bijhoudt, komt.


(1) Als het gaat om Duitsland zijn er nog andere effecten. Duitslands industrie kon profiteren van de honger naar hoogwaardige machinerie die er in China is, en exporteerde zich zo een ongeluk. Op die manier ontsprong Duitsland de dans in Europa. Duitsland is meer gericht op deze industrie dan andere Europese landen en kon zo meer profiteren dan bijvoorbeeld Frankrijk. Het effect hiervan is echter niet groot genoeg om de groei van Duitsland an sich te verklaren.

donderdag 16 mei 2013

Hoe kan het dat de aandelenbeurzen stijgen?

Hoe kan het dat de beursen omhoog schieten, maar de economie in het slop zit? De Rode Lynx legt uit.

Van midden jaren ’90 tot 2000 waren de stijgende aandelenbeurzen een belangrijke motor achter de jubelstemming die er bij vele economische trendwatchers heerste. De stijgende aandelenbeurzen werden gezien als een teken van de gezondheid van het systeem. Toen de bel barstte richtte de aandacht zich wederom op de beurzen: hier kwam de neergang tot uiting. Idemdito vanaf 2008. Beurzen waren dagelijks nieuws. De NOS gebruikt voor goed economisch nieuws (al dan niet gefingeerd) op de achtergrond een groene, omhooggaande peil, die men associeert met de beurs; voor slecht economisch nieuws een rode neergaande.

De aandelenbeurzen symboliseren voor een belangrijk deel het kapitalisme. Hier worden de reuzen van het systeem, dat alles uitdrukt in geld, zelf uitgedrukt in geld. Machtige multinationals lijken mee te deinen op de golven van de markt, en zo een god (‘de economie’) boven hun te hebben. Als deze god goedgezind is, gaan de aandelenprijzen omhoog. Is deze god meer in een oudtestamentische bui, gaan de aandelenprijzen omlaag. Het is dan ook door de prijzen van de beurzen dat wij deze god kennen. De schriftgeleerden, zoals de statistische analytici, voorspellen zelfs wat de volgende stap van de god zal zijn. Prijzen worden in zijn algemeenheid ook gezien als een goede uiting van het evenwicht tussen vraag en aanbod. Dit toekennen van magische krachten aan prijzen is typisch aan het kapitalisme. Socialisten zouden naar de diepere processen moeten kijken.

De beurs is een bijzonder interessant spel, met al die krioelende kakkertjes die de Mammom dienen en schijnbaar ons lot in handen hebben. Ik zal niet zeggen dat er geen enkele relatie is tussen de zogenaamde ‘reële economie’ en de beurs. Maar de naam ‘graadmeter’ die vaak voor de beurs wordt gebruikt, verdient het niet. Op dit moment is er een wereldwijde hausse in aandelen. Dit betekent, volgens de gebruikelijke mystificatie van de aandelenbeurzen, dat het goed gaat. De Dow Jones, de belangrijkste beurs ter wereld, boekt het ene na het andere record.

In zes maanden tijd is de beurs van grofweg 12500 naar 15000 punten gestegen. Zo’n hoog punt is er sinds de crisis niet meer geweest. Maar wat te denken van de Japanse Nikkei: van 9000 naar 15000. Ook het hoogste punt sinds begin van de crisis.

Je zou zeggen, het gaat heel goed op de beurs, het gaat dus ergens goed met bedrijven etc. Deze stemming probeert men vanuit de bourgeois media er ook wel in te brengen. Ze proberen ons aan het consumeren te zetten, omdat ze denken dat dan de economie weer aantrekt. Dus krijg je de meest vage leugens voorgeschoteld. Zo wordt al jaren de facto gezegd ‘het gaat nu zo slecht, het kan eigenlijk niet slechter, dus het zal beter gaan, dus de economie zal groeien’, oftewel ‘we hebben de bodem van de crisis bereikt’. De stijgende beurzen worden ook gebruikt om er een beetje een tsjakka-gevoel in te krijgen. Nu sukkelt de AEX nog een beetje achter iedereen aan: in 6 maanden van 320 naar 350, eigenlijk bleef deze beurs bijna vlak over de afgelopen drie jaar. De AEX doet er ook niet echt toe.

Vroeger, toen de crisis nog echt begonnen moest, waren ook voor socialisten de aandelenbeurzen onderdeel van hun argumenten over waarom de crisis heftig zou worden, en kapitalisme achterhaald was en we op naar het socialisme moesten. Of voor reformisten, waarom neoliberalisme achterhaald was en we weer keynesiaans moesten worden. Nu heeft de Rode Lynx ook wel meegedaan met het gespeculeer over prijzen. ‘Hij gaat onder de 200, voor ‘ie weer omhoog gaat. 199 is het moment om te kopen’ zei ik, voornamelijk op basis van de psychologie aan aandelenbeurzen. Marxisten zouden dan ook goede speculanten zijn; het is alleen dat als je dat doet, je je klasse verraadt. Je haalt dan significant inkomen uit kapitaalbezit. Dus dat laten we maar even.

Het punt is dat deze logica van ‘beurs omlaag, kapitalisme in de shit’ zich ook tegen je keert: als de beurs weer omhoog gaat is kennelijk kapitalisme toch weer een gezond systeem. Sommige socialisten hebben wel volgehouden dat de beurs ècht nog wel omlaag zou gaan. Een kleine dip werd zo weer de voorbode van een opnieuw verdiepende crisis; oplevingen werden genegeerd. Zo maken we echter geen marxistische analyse, zo gooien we rooie verf over de kapitalistische logica.

Dus: waarom stijgen de aandelenprijzen? Het is eigenlijk heel simpel. Kapitalisten moeten iets met hun kapitaal. Ze willen zo veel mogelijk geld verdienen. Dus investeren ze daar waar ze het meest geld verwachten te verdienen. De krimpende economie biedt weinig vooruitzichten van grote winsten, dus bouwen ze weinig fabrieken hier. In plaats daarvan investeren ze het in de beurs. Dat drijft de beursprijzen. Dit wordt versterkt door de acties van de Japanse, Engelse en Amerikaanse nationale banken, die biljoenen aan geld hebben bijgedrukt. Dit geld moet ook ergens geïnvesteerd worden. En dat gaat voornamelijk naar de beurs. De aandelenprijzen zijn zo een teken van de ongezondheid van het kapitalisme in plaats van een teken van groei. Het geeft ook aan dat de steunmaatregelen zoals die getroffen worden op zijn best veel verspild geld zijn. En we weten nu dat de aandelenbeurzen een bel aan het opblazen zijn.

Ter vergelijking pakken we de Hang Seng uit Hong Kong erbij. In China is er ook een bel, namelijk in het vastgoed en grote infrastructurele projecten. Maar die laten we even buiten beschouwing. In het algemeen is het Chinese kapitalisme gezonder en is productie en investering winstgevender dan het Europese of Amerikaanse kapitalisme. Wat we daar zien is dan ook dat de Hang Seng na de grote klap die het maakte in 2008, zich zeer eigenaardig is gaan gedragen vergeleken met de Westerse beurzen. De Hang Seng heeft, ondanks dat het onderdeel is van de bloeiende Chinese markt, niet de stijging meegemaakt die de Dow Jones laat zien. Dat komt om deze simpele reden. Het is in China winstgevender om te investeren in productie dan in Europa of Amerika.

De beurzen laten dus wel iets zien, maar dan in een verholen manier. Kapitalisme is nog steeds ziek, de crisis is niet opgelost. Winstgevendheid blijft laag, en dat uit zich op het moment in een Westerse aandelenhausse. Banken maken op dit specifieke onderdeel grote winsten, want de steunpakketten gaan in de eerste plaats naar hun: zij kunnen lenen tegen effectief negatieve rente.

Facebook spam is de ultieme vrijheid Facebook spam is de ultieme vrijheid