DEZE SITE IS VERHUIST

Posts tonen met het label bezuinigingen. Alle posts tonen
Posts tonen met het label bezuinigingen. Alle posts tonen

zondag 27 oktober 2013

Komt het antwoord op de crisis uit Griekenland? Hoe gaan we van anti-bezuinigingsstrijd naar revolutie?

Een maat van mij wees me op een ontwikkeling in Griekenland die te zien was in Tegenlicht: een antwoord op de crisis. Tegenlicht noemt het een revolutie. Nou, het zal eens een keertje tijd worden, dat er een revolutie plaatsvindt, hè hè. Toch is een beetje scepsis op zijn plaats: immers, de Griekse regering zit nog op zijn plek, bezuinigingen in Griekenland gaan door, de lonen dalen, enzoverder. Als dit een revolutie is, dan heeft het vooralsnog de macht van de rijken en de staat in het geheel nog niet gebroken. Maar de beweging is ook gezegend door Naomi Klein. Is dit het begin van een beweging van werkenden, boeren en armen die de wereld gaat veranderen? Dus laten we eens wat beter kijken naar deze ontwikkeling, en wat het zegt over de strijd. Aan het eind vraag ik mij af: hoe kunnen we eigenlijk winnen? Hoe komen we van anti-bezuinigingsstrijd naar revolutie?

Bekijk hier de aflevering.

Aardappels! Voor een derde van de prijs waarvoor je ze in de winkel krijgt. 'De mensen hebben er wat aan', stelde me maat. Inderdaad, hier hebben gewone Grieken wat aan. Massale hoeveelheden aardappels die worden ingekocht, en worden doorverkocht. De beweging heet 'zonder tussenhandel', en Tegenlicht zegt: 'Het is een handelsmerk aan het worden'. Wat later zien we een wasmiddelfabrikant die trots zijn feloranje goedje mee laat draaien in het 'geen-tussenhandel' systeem. Anders hadden de mensen op straat gestaan, want dan kan hij zijn fabriek niet draaiende houden. Het gaat goed met de aardappels. In de eerste week werden 25 ton aardappels verkocht, de week erop 75 ton, de maand erop 225 ton, nu zitten ze in meerdere steden. Franchise, hatsekidee.

Ik spring er maar meteen even in om er mee af te rekenen eigenlijk, want pas bij het schrijven van deze zin dringt tot mij door, hoe tegenstrijdig dit is. Dit gebrek aan logica kriebelt mij echt. Een tussenhandel die 'zonder tussenhandel' heet. Of niet? Nee, dit is natuurlijk een 'ander' soort tussenhandel, want dit is een coöperatief, en heeft dan geen winstoogmerk. Het zijn gewoon gewone mensen die zonder politieke mening etc. iets voor elkaar gaan doen, en dan aardappelen gaan verdelen. Ze kopen op en verkopen, ze verbouwen niets zelf, het is dus een tussenhandel. Of nu de boeren en producenten lidmaat zijn, het is en blijft een tussenhandel. "We betalen voor niemands crisis" staat er op een spandoek.

Nu wilde ik verwijzen naar deel II van Het Kapitaal en Lenin enzoverder, maar dat is niet helemaal juist. Want Lenin zei: ‘kom toch eens met nieuwe argumenten, in plaats van de mijne de hele tijd te kopiëren, luie donder’. Als we puur kijken naar wat er hier gebeurd, dan moeten we stellen dat vrijwilligers nu de last dragen van de economische crisis. De winstgerichte tussenhandel is vanwege de ontwikkelingen op het moment niet overal economisch winstgevend genoeg, en deels vervangen door niet-winstgerichte tussenhandel, gedragen door vrijwilligers.

Maar het probleem van het Griekse kapitalisme was niet dat het te weinig hardwerkende werkers had. Het probleem was ook niet dat er geen vrijwilligers waren, of dat er een winst-gerichte tussenhandel was. Het probleem was dat de winstmarges in het Griekse kapitalisme structureel lager zijn dan in de rest van Europa, en Griekenland kampte met een structureel grotere import dan export. Dit werd opgelost door leningen vanuit het centrum van Europa naar Griekenland. Deze namen zulke vormen, dat toen de bel barstte, het Griekse kapitalisme in een onhoudbare situatie kwam.

Nu, wat doet deze tussenhandel die geen tussenhandel genoemd mag worden, met deze winstgevendheid? De winstgevendheid verdwijnt grotendeels in de tussenhandel. Minder winstgevende en internationaal competitieve fabrieken, zoals de genoemde zeepfabriek, kunnen zo blijven functioneren. In plaats van dat het Griekse kapitalisme wordt gedwongen te moderniseren en te investeren, worden zo oude problemen in stand gehouden. Zo raakt Griekenland als staat meer achterop in de internationale pikorde. In de tussentijd profiteren wel de werkers van lagere prijzen, dat dan weer wel.

Een andere vraag is wat de toekomst van deze tussenhandel zonder tussenhandel is. Ze komt heel democratisch over in het filmpje. De auteurs schuiven niet onder stoelen of banken, dat ze veel waardering hebben voor het systeem. Maar doet dan ook iedereen hetzelfde? Wie stelt de prioriteiten vast? Wie krijgt er een vergoeding voor onkosten? Wie controleert welke middelen? Wanneer worden ‘specialisten’ aangetrokken, tegen een vergoeding? Voor wiens rekening is de winst of verlies die de tussenhandel oplevert? Als je doordenkt op deze vragen, zie je dat er een nijging is naar het aannemen van de bekende samenwerkingsvormen, de kapitalistische vormen.

Het is dan ook niet zo dat dit een werkerscollectief is. Het zijn geen werkers die productiemiddelen hebben overgenomen. Het zijn individuen die op basis van nationale solidariteit, door de klassen heen, een collectief vormen. Geenszins ligt hier dan ook de basis voor een nieuwe maatschappij, slechts de basis om het oude voort te zetten. Hierbij komt nog een probleem: deze collectieve concurreren met bestaande tussenhandelaren. Griekse tussenhandelaren zullen het lastig hebben, maar beschikken nog wel over veel meer kapitaal dan de nieuwe collectieven. Daarnaast is de internationale tussenhandel, met het internationale kapitaal. Het Chinese kapitaal is in opkomst in Griekenland, met name via de haven van Pireaus, dat het Chinese kapitaal wil opkopen en vernieuwen. Hiertegen zullen de kleine collectieven niet kunnen opboksen in de lange termijn.

Met andere woorden, dit is even leuk, maar geen oplossing voor de structurele problemen van onze klasse (het kapitalisme) of van de Griekse staat en heersende klasse (hun concurrentiepositie).

Dan zouden we nog even ons iets moeten afvragen over de strijd in Griekenland. Ik dacht een aantal jaar terug dat Griekenland op revolutie afstevende. Laten we even Lenin er bij pakken:

Voor de marxist is het aan geen twijfel onderhevig dat een revolutie zonder revolutionaire situatie onmogelijk is en dat niet iedere revolutionaire situatie tot een revolutie leidt. Wat zijn, in het algemeen gesproken, de kenmerken van een revolutionaire situatie? Wij vergissen ons zeker niet, wanneer wij de volgende drie voornaamste kenmerken aangeven: 1. Voor de heersende klassen is het onmogelijk hun heerschappij ongewijzigd te handhaven; de een of andere crisis van de ‘bovenste lagen’, een crisis van de politiek van de heersende klasse, die een scheur doet ontstaan waardoor de ontevredenheid en de verbolgenheid van de onderdrukte klassen een uitweg zoekt. Voor het uitbreken van een revolutie is het in de regel niet voldoende dat de ‘onderste lagen niet’ op de oude manier ‘willen leven’, noodzakelijk is bovendien dat de ‘bovenste lagen’ op de oude manier ‘niet kunnen leven’. 2. De nood en ellende van de onderdrukte klassen nemen op buitengewone wijze toe. 3. Ten gevolge van de bovengenoemde oorzaken is er een aanzienlijk toenemende activiteit van de massa’s die zich in ‘vreedzame’ tijden rustig laten uitplunderen, maar in stormachtige tijden zowel door de gehele crisistoestand als door de ‘bovenste lagen’ zelf tot zelfstandig historisch optreden gedreven worden.

Nou, dat dacht ik dus te zien in Griekenland. Wensdenken heet dat. In hoeverre het internationale kapitaal zich zou bewegen om het Griekse kapitaal te stabiliseren had ik bovendien flink onderschat. Maar de strijd heeft zich op een hele andere manier geuit dan ik had verwacht. Ik keek naar de beelden van de confrontaties; ik zag de voorbeelden van werkers die productiemiddelen overnamen, etc. Maar dat was niet de voornaamste strijd. De voornaamste strijd werd bepaald door bezuinigingen. De staat zei: we geven de werkers niet langer wat we ze eerder gegeven hebben. De werkers zeiden: nee, we willen gewoon houden wat we hebben, eigenlijk willen we meer.

Wat volgde was een jarenlange heroïsche strijd, met vele stakingen, sommige van echt groot formaat. Geen van die grote stakingen echter had als doelstelling om de macht van het kapitaal te breken. De strijd ging over de aard van de staat, en wie die controleert. Vakbonden en aanhang wilden een staat die hun beschermt. De staat, het ene moment met, het andere moment zonder, de sociaal-democratie, was nu juist het middel waarmee de werkers bestreden werden.

Als we kijken naar het citaat van Lenin kunnen we vaststellen dat inderdaad de ‘bovenste lagen’ verandering nodig hadden om succesvol te overleven: de macht van de werkers moesten zij breken, en de economie neoliberaliseren, om de winstmarges en export op te krikken. Dit is hun voor een deel gelukt. Wat niet gebeurde was dat de ‘onderste lagen’ tot een zelfstandig historisch optreden werden gedwongen. Want hun strijdmiddelen (vakbond en reformistische partijen) en strijddoelen (een ander kapitalisme) waren binnen de reeds bestaande historische kaders. Technisch gezien was dit dus een conservatieve strijd.

De werkers waren niet bij machte, zoals in alle andere Europese landen, om de heersende klasse te stoppen. De vraag is natuurlijk of dit überhaupt mogelijk was. Hoe dan ook produceerde de strijd niet het onafhankelijke historische optreden. Alhoewel er enige overwinningen werden geboekt (bezuinigingen en hervormingen die niet doorgingen), werd langzaam aan terrein verloren, want de heersende klasse blééf maar terugkomen, en was de enige die uiteindelijk zou kunnen beslissen of het de werkers zou geven wat ze wilden. Cruciaal is dat werkers niet zichzelf voorzien van sociale voorzieningen, maar dat ze hiervoor afhankelijk zijn van de heersende klasse.

De meest serieuze uitdaging die in de strijd werd gevormd voor het project van de heersende was een nieuwe reformistische partij, Syriza. Een partij die inmiddels weer naar rechts aan het schuiven is. Maar dat is het punt niet. Wat als Syriza met Pasok samen in een regering was gekomen? Dan mocht dit strijdorgaan samen met de decadente, gecorrumpeerde sociaal-democratie gaan beslissen waar de belangen lagen: het gezond krijgen van het Griekse kapitalisme, of de Griekse werkers fysiek gezond houden. En het gezond houden van het Griekse kapitalisme is nodig om inkomsten te verkrijgen voor de staat, om hier voorzieningen voor de werkers mee te betalen. Het is niet lastig in te zien, waar deze ontwikkeling heen gaat. Het systeem van parlementaire democratie, sociale voorzieningen en strijd om voorzieningen creëert zo óók een dynamiek, die het kapitalisme zelf juist stabiliseert.

En dan zijn er dus de andere uitkomsten van de strijd: individuen en collectieven van individuen die los van de werkplek, los van de staat, de gevolgen van de crisis proberen tegen te gaan. Niet meer betalen aan de tolpoort. Belastingontduiking. En het organiseren van eigen voedseltussenhandel. Het lijkt me belangrijk om te zien dat deze uitkomsten het resultaat zijn van het falen van de twee andere paden: het pad via de staat, en het pad van zelfstandige werkersorganisatie op de werkplekken. In die zin is de tussenhandel zonder tussenhandel niet het teken van een revolutie, maar van een revolutie die er nooit gekomen is.

Hier wil ik nog een inzicht aan toevoegen, een inzicht dat ik hier in bijzonder ruwe vorm ga weergeven. In Egypte was de werkende klasse ook gebonden aan de staat via voorzieningen. De politieke strijd van de werkende klasse in de jaren ’70 en ’80 was een Nasseristische strijd: werkers wilden terug naar de tijd van Nasser, waarin er voorzieningen werden gecreëerd. Vanaf 1973 was de staat echter reeds aan het neoliberaliseren geslagen. De strijd bleef zo gevangen in de strijd om wat voor soort staat er zou moeten zijn: een Nasseristische en anti-imperialistische, of een neoliberale en pro-VS staat. Corrupte ‘strijd’organisaties, zoals de officiële vakbond, bleven hun rol spelen.

Pas op het moment dat de voorzieningen tot een erbarmelijk niveau waren afgebroken, de strijd om de staat grondig verloren was, en de herinnering van het gezegende Nasserisme aan slijtage onderhevig was, ontstond er ruimte voor een nieuwe strijd. Tijdens de Tweede Intifada van begin dit millenium kwam die strijd op. Vanaf de werkplekken bouwden werkers hun eigen organisaties op. Het is de onafhankelijke werkersbeweging, en de dreiging daarvan, die uiteindelijk Moebarak wegkreeg, en die dreigend genoeg was om het leger te bewegen Morsi te vervangen in een coup.

De vraag die dit alles opwerpt is deze: is er wel een pad dat wij kunnen volgen, vanuit de anti-bezuinigingsstrijd (voor Nederland een wellicht wat overdreven term, helaas…) naar de revolutie? Of gaan we de pottebak in, en heeft de heersende klasse ons gewoon klem? Waar zouden we als activisten ons moeten inzetten, welke strijd moeten we proberen te versterken? Ik ben nooit bang om alles wat we doen in twijfel te trekken. Vooral op het moment dat je weinig overwinningen boekt.

Na 21 september was ik bij een aantal anarchisten een biertje aan het drinken. Een aantal opperde dat er meer gereld zou moeten worden, ook op 30 november. Een aantal socialisten zal vooral denken dat er meer manifestaties nodig zijn, of dat er gewoon SP gestemd moet worden en er een linkse regering moet komen. Ik vind dit een goed moment om al die oude ideeën aan twijfel te onderwerpen. Zonder overigens ondertussen het strijdtoneel volledig aan de heersende klasse te laten, we moeten sowieso ons blijven laten gelden! Wat is in hemelsnaam het pad vooruit?

Ik heb mijn ideeën: we zullen blijven falen zolang we de heersende klasse blijven confronteren als individuen / stemmers in al dan niet radicale acties, we zullen pas winnen zodra we op de werkplek ons gaan organiseren en daar gaan strijden. Realistisch gezien ben ik echter niet in staat te weten wat juist is. Dat leer je namelijk in de strijd, en het probleem is nu juist dat er nagenoeg geen strijd is. Ergo, ik weet het ook niet. Dus haal dit stuk onderuit en ga de discussie aan, hier of elders, want we moeten leren en ons ontwikkelen!

woensdag 14 augustus 2013

Het grote succes van de Nederlandse regering: de economie

Weinig mensen zullen inzien dat de Nederlandse regering de meest succesvolle regering van Noord-Europa is, vooral als het gaat om de economie. Immers, de economie krimpt toch? Ik zal hier uitleggen waarom dit gebaseerd is op een ouderwetse misvatting. Een opvatting die ons als links bovendien tegenwerkt.

Het idee dat er 'een economie' is, de nationale economie, is achterhaald. Het is al lang niet meer zo dat politieke partijen Keynesiaans denken en doen: nee, er is nu een ander beleid, het neoliberale. Hierin is er geen nationale economie, maar is de overheid werkelijk geïnteresseerd in de BV Nederland, en hoe de rest hier aan dienstbaar gemaakt kan worden. De staat is zo niet geïnteresseerd in hoeveel geld er rondgaat in Nederland, maar in de winstmarges etc. van de bedrijven, hun gezondheid. 'De economie' wordt echter gemeten aan de hand van die oude normen van de nationale economie: hoeveel gaat er rond in Nederland, wat is het Bruto Nationaal Product?

Het meest nabije succesmodel is Duitsland. Duitsland was echter niet altijd die bloeiende economie die het de afgelopen jaren was, het was een aantal jaar geleden anders.(1) Duitsland heeft jarenlang de lonen en sociale uitgaven gedrukt om de winstmarges van de BV Duitsland omhoog te kunnen krikken. In dat proces werd het Duitse BNP jarenlang gedrukt: zowel de staat als de werkenden hielden de hand op de knip. Duitsland werd publiekelijk afgebeeld als mislukkeling, en dit werd gekoppeld aan de vraag of de moderne samenleving dan misschien faalde: lag het aan de buitenlanders en of de Oost-Duitsers? Maar de Duitse heersende klasse kneep in z'n handen. Want ze wisten dat het ze lukte, met de ijverige steun van de Duitse sociaal-democraten onder Schröder.

Langzaam werd de BV Duitsland telkens competetiever, tot het uiteindelijk exporteerde, exporteerde, EXPORTEERDE! Duitsland hoeft qua export slechts China voor zich te dulden: het is eigenlijk der Exportweltmeister. Kijk maar hoe import en export uit elkaar groeiden. De Nederlandse regering wilt precies dit truukje flikken, en het lukt. Lonen stagneerden al maar nu is Nederland echt de winstmargesopkrikmeister, melden de Britse media. De Britse heersende klasse wist de lonen sinds 2010 met 5,5 procent te drukken. In Nederland daalden de lonen met 6 procent; alleen in Portugal en Griekenland ging het nog verder omlaag. In Duitsland gingen de lonen met 2,7 procent omhoog. Verder weet de Nederlandse staat al jarenlang de lasten te drukken voor de bedrijven. Het effect van deze bezuinigingen is dat de nationale economie niet groeit, maar de export wel stevig gegroeid is sinds het begin van de crisis.

Linkse mensen houden veelal van Paul Krugman, omdat die altijd weer iets weet te zeggen tegen bezuinigingen. Zijn Keynesiaanse argumenten gebruiken wij tegen de bezuinigingen. Nu gaat hij recht tegen de Nederlandse regering in. Maar hij heeft er geen kaas van gegeten. Keynesianisme is achterhaald. We leven onder het neoliberalisme. Krugman heeft geen antwoord voor de problemen van vandaag, net zoals dat de SP geen antwoord heeft. Het is heel simpel. Er zijn twee uitwegen uit de crisis, de kapitalistische, en de socialistische. De kapitalistische uitweg is de Duitse uitweg. De industrie bloeit, maar de werkende klasse betaald: er zijn nu bijvoorbeeld veel 'ein euro jobs', geïntroduceerd door de sociaal-democraten. Er is dus geen 'nationale' bloei. Samsom en Rutte willen precies dit. De socialistische uitweg is nooit een stap terug in de tijd, terug naar de jaren '50, terug naar Keynes. Socialisme is altijd vóóruit, de enige uitweg is het geheel en al vernietigen van het kapitalistische systeem dat ons nu al jaren gevangen houdt in crisis. Een andere uitweg bestaat er niet, een andere uitweg is dagdromerij!

Waarmee ik niet wil zeggen dat socialisten niet zouden moeten vechten voor het behoud van rechten, of voor Keynesiaanse maatregelen. Hoe zullen ooit de werkende mensen socialisten vertrouwen, als ze niet in het hier en nu bewijzen dat ze hard willen vechten voor de belangen van werkende mensen! En dat gevecht in het hier en nu, dat is een gevecht binnen de grenzen van het systeem. Dus dat leidt ons tot een probleem: het gevecht dat we voeren leidt niet 1-2-3 tot een werkelijke uitweg, laat staan een socialistische uitweg, uit de economische crisis, en uit onze persoonlijke crises. We zullen ook eenvoudigweg het crisisbeleid niet kunnen verslaan zolang we onder het kapitalisme zijn. Maar door dat gevecht aan te gaan kunnen werkende mensen leren hoe het werkelijk in elkaar zit, dat er niet zoiets is als een 'nationaal' belang, maar alleen het belang van hunzelf, hun collega's en andere werkers, samen tegen de bazen n de regering. Daarom moeten socialisten daar ook zijn, in de gevechten in het hier en nu, om dat uit te kunnen leggen. Wat daar logisch uit volgt is dat ons verhaal niet moet suggereren dat gevestigd links (van Keynes tot Krugman) werkelijk een antwoord heeft op de crisis. Dat hebben ze niet. Het enige antwoord ligt in de werkende mensen zelf besloten, en dat moet ons project worden.

Daarom is het goed dat we de straat op gaan op 21 september, tegen de bezuinigingen. Het zal niet groot worden. Maar dit is een gevecht dat socialisten aan moeten gaan. Maar denk niet dat dit gaan winnen. Er zullen weer oproepen zijn als 'Wij willen/gaan de crisis niet betalen'. Duh dat je het niet wilt, maar de werkelijkheid is dat we de crisis al lang betalen. Er zullen weer oproepen zijn 'laat dit vooral een eerste moment zijn, nu moeten er meer acties volgen'. Dat hebben we ook vaker gehoord. Wat mij betreft mogen er wel eens wat vaker dingen geroepen worden die we echt waar kunnen maken. Al die manko's daargelaten, zoals die er ook waren op al dit soort protesten als Omsingel de bank en Rekening Retour, is het gewoon goed dat we gaan. Ik hoop dat iedereen die dit blog een beetje bijhoudt, komt.


(1) Als het gaat om Duitsland zijn er nog andere effecten. Duitslands industrie kon profiteren van de honger naar hoogwaardige machinerie die er in China is, en exporteerde zich zo een ongeluk. Op die manier ontsprong Duitsland de dans in Europa. Duitsland is meer gericht op deze industrie dan andere Europese landen en kon zo meer profiteren dan bijvoorbeeld Frankrijk. Het effect hiervan is echter niet groot genoeg om de groei van Duitsland an sich te verklaren.

zaterdag 8 september 2012

Waarom was de Sociale Woestijn actie niet interessant genoeg voor het nieuws?


Wat valt nu te zeggen over de FNV acties vandaag? Zelden haalt een ‘landelijke actiedag’ van de FNV het nieuws niet. Begin juni, toen de actie werd aangekondigd, kreeg ik het idee dat er een echte actie zou zijn, die het begin zou worden van een groter protest. Dit is dan ook wat de vakbond toen zei. Ik zou haast zeggen, kwam ik mooi van een koude kermis thuis, maar daarvoor was het te mooi weer. Daarmee is ook alles gezegd. Nog nooit heb ik zo’n tamme vakbondsactie gezien.

Laten we beginnen met het positieve nieuws. Ton Heerts, interim-voorzitter van De Nieuwe Vakbond, is een veel betere spreker dan Agnes Jongerius. Hij weet namelijk zijn stem te verheffen en zinnen danig op te bouwen dat er een zeker crescendo in zit, ook al is de inhoud eigenlijk slappe hap. Dus dat je het idee heb dat de man een idee heeft en wat wil; iemand die een massa een beetje op kan zwepen. Agnes was altijd vreselijk om aan te horen, dat stemmetje door haar neus, dat is niet te persifleren, het ìs al een persiflage. Maar Agnes was tenminste dan nog voorzitter van FNV. Heerts is voorzitter van een ‘bond’ waar nog niemand bij is aangesloten. Niemand heeft ‘m gekozen; hij is tot bobo geridderd door de polderelite. Dus in de beste man herkende ik me ook niet zo.

Even een paar maanden terug naar toen de actie werd aangekondigd. Dit is uit de originele oproep:

Om met elkaar te laten zien dat we deze maatregelen afwijzen. Vele vakbondsleden zijn woedend en roepen terecht om acties. Wij moeten nu ook echt in actie komen. Laat zaterdag 8 september het begin zijn van een breed verzet tegen de verslechteringen die op ons afkomen. De vakbeweging laat zijn tanden zien!

De vakbeweging laat zijn tanden zien dus. Indertijddacht ook ik dat het nog heel wat zou worden. Dit is er toch even bij gezet omdat velen het idee hadden dat de vakbeweging haast tandeloos was geworden. Maar waren die tanden dan vandaag? In ieder geval heb ik er geen in Amsterdam gezien. Over Eindhoven, Schiedam heb ik nog niet veel gehoord.

Laten we het positief proberen te bekijken. Van een afstandje hoorde ik Heerts het podium opkomen. Hij probeerde een introductie te maken, maar werd onderbroken. Poging twee; weer onderbroken. ‘Nee Ton’, zei een dame met een mooi Surinaams accent, ‘jij gaat nu niet spreken. Eerst gaan zij [het publiek] spreken. Daarna mag jij. Vandaag is niet voor de bobo’s. Jij bent de enige bobo die hier is’. Ik kan m’n oren niet geloven: wordt nu Ton Heerts op z’n nummer gezet? Prachtig! Vervolgens hield de dame, ik stond nog steeds ver van het podium, een prima verhaal. Ze vergeleek de Koendoes-vijf met wat een Koendoe betekent in het Sranantongo. Een etterende, smerige puist of wond, waar je aan dood kan gaan.

Maar Heerts was niet op z’n nummer gezet. Het bleek een act, de dame was een cabaretier. Dom. Ook de Rode Lynx is geregeld naïef. Vervolgens waren dus inderdaad de leden aan het woord. Er was een grote tent met daarin debat, en op het amper gevulde manifestatieterrein stonden ‘zeepkisten’ (wijnkisten met een frisdrankkrat erin, waarom zo moeilijk?), waar men over verschillende onderwerpen kon gaan discussiëren. Aangezien ik nog bezig ben met het positief bekijken, eerst dit: het was verfrissend dat je zowaar een gesprek kon voeren.

Normaal blaast de vakbond alles omver met de geluidsinstallaties tijdens manifestaties. Òf een bobo staat met de duizenden Watt’s in de oren te schreeuwen, òf een belabberd muziek maakt het gesprek onmogelijk. Zodat het podium en het officiële deel alle aandacht heeft. Het resultaat wat dat je inderdaad veel mensen zag praten. Ik heb ook veel interessante mensen gesproken en kon lekker bezig zijn met het campagne materiaal van haal het geld waar het zit, dat gretig aftrok vond. ‘Als je het een toffe poster vindt, misschien wil je er een paar voor in de kantine?’ ‘Ik ben net ontslagen…’ Maar alsnog kon het wel in z’n oude kantine komen. Veel geleerd ook weer vandaag en misschien dat mensen wat hebben aan de praatjes die de Internationale Socialisten en de andere activisten met hun gemaakt hebben. Er werd goede zaken gedaan, mensen stonden open voor een goed gesprek. Ook de mensen van de Anarchistische Groep Amsterdam hebben een goede dag gehad, vertelden ze me.

Maar ok, we hebben we nu positief bekeken. Het is dus een informatiebijeenkomst! Op de dag dat iedereen die maar vaag iets te maken heeft met een politieke partij loopt te flyeren in het land en zoveel mogelijk kiezers bij de neus probeert te nemen, laat de vakbond haar TANDEN zien door een informatiebijeenkomst te houden?!?! Geen wonder dat het niet in het nieuws kwam: het was gewoon amper nieuwswaardig. De zoveelste bijeenkomst waar geluld wordt en informatieblaadjes en zinloze speeltjes worden uitgedeeld. De actie is een fractie van een seconde in het nieuws geweest: op het acht uur journaal zag men Roemer een SP spandoek tekenen. Dat was het! En ik ben ook niet achterlijk, ik loop al langer mee. Zo vaak heb ik van de bond gehoord dat voorafgaand aan de ‘actiecampagne’ er een ‘informatietraject’ moest komen. Zo ook rond 65 blijf 65. Nou dat hebben we geweten. Wat een halfslachtige en lafhartige campagne was dat! Als dit de tanden laten zien is, dan ga ik ze maar een kunstgebit aanschaffen!

De waarheid is dat de polderelite gewoon geen goede actie wilde. Kaderleden hadden de acties afgedwongen en waren aan de slag gegaan met het organiseren van stakingen in Rotterdam vlak voor de verkiezingen. Vervolgens heeft de polderelite z’n stinkende best gedaan de actie klein te houden. Als het niet aan een goed aantal toegewijde vakbondsleden aan de basis had gelegen was er niet één flyertje uitgedeeld. Goed deel van de opkomst kwam van georganiseerde werkplekken die met z’n allen naar de bijeenkomsten gingen, zoals de supermarkt-distributie-centra’s. Op de Sociale Woestijn posters die de vakbond door heel het land heeft laten ophangen werd de actie niet eens genoemd! Dat had de moeite toch niet geweest, gewoon één zinnetje op hun duizenden levensgrote reclameposters? Ze wilden het niet. En de Rotterdammers mochten niet staken. Hiervoor is natuurlijk weer een mooi excuus gevonden, zoals er altijd een mooi excuus is. De polderelite wil gewoon de achterban stil houden om rustig een nieuw sociaal akkoordje te kunnen sluiten en verder te kunnen gaan met hun polderproject ‘De Nieuwe Vakbond’.

Want tussen de regels van het welkome gebulder van Heerts in Amsterdam viel precies te horen wat hun plan is. ‘Als jullie doorgaan met deze plannen dan komt de bond niet meer terug naar Den Haag!’ schreeuwde Heerts. Handen af van ontslagbescherming, zei hij. Maar wacht even, wat zegt hij nou? Dit is wat hij zegt. Als jullie zo gemeen doen dan willen we niet meer verder meepraten in Den Haag over het vormgeven van de bezuinigingen en verslechteringen. Dan doen we niet meer mee. Wat een dreigement! Even te vergelijking: wat denken de leden? ‘Als jullie doorgaan met deze plannen dan gaat de boel PLAT!’ Wat denkt de polderelite? ‘Als jullie doorgaan met de plannen dan mogen jullie in je eentje vergaderen. Mark, ik kom je dan niet meer je koffie inschenken, hoor je dat!’

Halverwege de actie gingen de schoonmakers weg. Ze verveelden zich. Het zegt genoeg. Ik geef ze groot gelijk. Ze waren de enige die leuzen hadden geschreeuwd.

Maar de boel is niet verloren en we blijven trouw lid van FNV. Want de vakbondskaderleden hebben deze acties afgedwongen. De bobo’s namen ons uiteindelijk bij de neus. Blij zullen de kaders hier niet mee zijn en zeker weten zullen er nieuwe pogingen komen om acties op te zetten. Daar heb ik vertrouwen in. En in Rotterdam zal er alsnog een werkonderbreking zijn. In Amsterdam wordt gestaakt in de thuiszorg. Ergens zijn juist de truukjes die de polderelite uithaalt een reden tot vertrouwen. Want ze halen deze alleen maar uit omdat anders misschien de Nederlandse werkers op zouden staan en werkelijk Mark Rutte met pek en veren de stad uit zouden dragen, zoals op de betere Sociale Woestijn poster te zien was. Mijn vertrouwen in de werkers en de vakbondskaders is ongeschonden. En ik roep iedereen op: geef nooit je vertrouwen in elkaar op. Werkers hebben alleen elkaar, wij moeten het voor elkaar doen. Niemand gaat het voor ons doen. Houdt moed!

maandag 4 juni 2012

De Nederlandse staat heeft gratis geld

Een van de voornaamste truuks van de staat en de bourgeoisie op het moment is het zaaien van angst en verwarring. Dat inmiddels al jarenlang de miljarden alle kanten opvliegen, en de hemel naar beneden lijkt te komen, helpt hun hier zeker in mee. Bijzonder verward is het 'debat' over de staatsschuld. Er is op het moment echt geen enkel probleem met de omvang van de Nederlandse staatsschuld.

De reden waarom de staatsschuld in Spanje een probleem is, is omdat 'de markt' niet denkt dat Spanje het bedrag daadwerkelijk zal kunnen terugbetalen. De reden dat de staatsschuld in Italië een probleem is, is omdat de staatsschuld daar zo hoog is (boven de 100% van het BNP), dat de rentebetalingen het staatsbudget flink drukken. Maar in Italië heeft de staat de meeste schulden gemaakt, en vallen de schulden bij burgers enorm mee. In Nederland is dit allemaal niet het geval.

Ten eerste: niemand denkt dat Nederland zijn schuld niet terug zal betalen. Sterker nog, Nederland heeft een eeuwenoude reputatie juist altijd zijn schulden keurig terug te betalen. Dit gaat terug op Holland, dat eeuwenlang zo trouw en tijdig terugbetaalde, dat toen in de 18e eeuw de economie op zijn gat lag en de staatsschulden de pan uitliepen, het altijd kon blijven lenen. Alleen toen Napoleon de Noordelijke Nederlanden had geplunderd, zat de staat op zwart zaad en ging het bankroet. Maar dat was een uitzonderlijk uitzonderingsgeval.

Ten tweede: de staatsschuld is hier niet hoog. Zelfs nadat de banken hun miljarden hadden gekregen, bleef de staatsschuld onder het niveau dat in de jaren '90 werd bereikt. De staatsschuld is lager dan in omringende landen. In een zeker opzicht is Nederland tegenovergesteld aan Italië. Hier ligt veruit het grootste deel van de schulden bij de burger. Ja er is een schuldencrisis, maar die ligt bij de burger, met name op de hypotheekmarkt. Wat dit punt goed illustreert is de verdeling van bezit in Nederland. Bezit is wat  je hebt minus de schulden. De Nederlandse burgers hebben zulke schulden opgelopen dat de onderste 60 procent van Nederland, netto bij elkaar opgeteld, slechts 1% van het bezit in Nederland bezit! 

Ten derde: rentebetalingen. Iedere staat reserveert jaarlijks een deel van zijn uitgaven voor rentebetalingen. Italië en Spanje zitten wat dit betreft in de problemen omdat de rente die zij moeten betalen op hun leningen al lange tijd erg hoog is en oploopt. Logischerwijs ontstaat dan langzaam een sneeuwbaleffect, van nog meer leningen en nog meer rentebetalingen, met name als de economie krimpt, omdat dan ook de inkomsten van de staat afnemen en betalingen aan uitkeringen etc. toenemen. Dan komt nu de crux: Nederland leent al geruime tijd meer dan gratis, dus bij ons is dit een veel kleiner probleem.

De Nederlandse staat wordt als danig betrouwbaar gezien, dat 'de markt' hier graag zijn geld stalt voor niets. De Nederlandse staat is in die zin dus een soort bank. Vandaag heeft de staat weer leningen opgehaald, wat je dus ook kan zien als 'de markt' die geld stalt bij de Nederlandse staat.Van dit bedrag van 2,1 miljard moet in augustus de helft worden terugbetaald tegen 0,0% rente, en de andere helft in december tegen 0,014% rente. Ondertussen wordt echter geld minder waard vanwege de inflatie. Dus als de lening wordt terugbetaald is de staat er op vooruit gegaan, door te lenen. Langer lopende leningen zoals de 10-jarige staan op 1,66% rente, ook flink onder de inflatie.

Het dus helemaal niet nodig om drastisch te gaan snijden omwille van de staatsschuld. 

Maar eigenlijk is dit allemaal gelul. Hierboven heb ik een punt gemaakt, volledig binnen de grenzen van het marktdenken. Klasse leek even niet te bestaan. Het had zo door een goedbedoelende liberaal geschreven kunnen zijn in De Volkskrant. Op het moment dat we vergeten dat Nederland een bourgeois staat is, en dat de meeste 'burgers' eigenlijk gewoon arbeiders zijn, dan worden we gauw meegesleept in de dominante manier van denken. Dan hebben we het al snel over 'onze' staatsschuld en dat 'we' allemaal wat in moeten leveren. Maar dit is een rookscherm.

Er is geen 'wij de Nederlanders'. Arbeiders en bourgeois hebben tegenovergestelde belangen. Zij willen dat wij harder en langer werken, voor minder geld. Ondertussen willen zij minder geld uitgeven aan sociale voorzieningen, en dwingen ze ons om meer uit te geven, zodat zij de belastingen op hunzelf kunnen verlagen.